Anafilaksiya — bu og‘ir, hayot uchun xavfli allergik reaksiya bo‘lib, u tezda rivojlanib, bir necha daqiqa ichida jiddiy holatlarga olib kelishi mumkin. Anafilaksiya odatda oziq-ovqat, dori-darmonlar, yashil o‘simliklar yoki uy hayvonlariga nisbatan allergik reaksiya natijasida yuzaga keladi.
🗣️ O‘zbekcha atamalar:
-
Og‘ir allergik reaktsiya
-
Anafilaktik shok
-
Anafilaksiya
-
Hayot uchun xavfli allergiya
⚠️ Anafilaksiyaning belgilaridan ba'zilari:
| Belgilar | Tavsif |
|---|---|
| 😱 Qon bosimi pasayishi | Tez-tez kuchli bosh aylanishi va hushdan ketish xavfi |
| 😤 Nafas olish qiyinlashishi | Havo yo‘llarining shishishi, qattiq yo‘talish |
| 🫁 Tomoqda to‘sqinlik | Yutish va nafas olishda qiyinchilik |
| 🤢 Qusish, ko‘ngil aynishi | Oshqozon tizimi buzilishi, qusish yoki diareya |
| 🤧 Yuz va til shishishi | Yuz va tilda shishish yoki qizarish |
| 🤕 Bosh og‘rig‘i va titroq | Og‘riq va holsizlik, titroq |
| 🦵 Teridagi toshmalar | Ko‘pincha qizarish, tuman yoki chiqishlar |
🆘 Birinchi yordam:
-
✅ Tez yordam chaqiring — anafilaksiya shoshilinch tibbiy yordam talab qiladi.
-
✅ Epinefrin (adrenalin) in'ektsiyasi — agar shifokor tomonidan berilgan bo‘lsa, tezda in'ektsiya qiling. Epinefrin allergik reaksiya tezda to‘xtatishi mumkin.
-
✅ Boshni yuqoriga ko‘tarish — bemorni yotqizib, boshni biroz ko‘tarib qo‘ying (bu nafas olishni yengillashtiradi).
-
✅ Nafas olishni kuzating — agar bemor nafas ololmasa, sun'iy nafas berishni boshlang.
-
✅ Agar bemor hushidan ketgan bo‘lsa, sun'iy nafas va yurakni siqish yordamiga murojaat qiling.
🚨 Anafilaksiyaning xavfini kamaytirish:
-
Allergik reaktsiyalarga sabab bo‘luvchi narsalardan (masalan, oziq-ovqat, dorilar) saqlaning.
-
Anafilaksiyaga qarshi in'ektsiya (epinefrin) vositasini doimo olib yurish.
-
Tibbiy kartochka (anafilaksiya yoki allergiya haqida) yoki allergiya holatidagi yordamga oid qo‘llanma bo‘lishi kerak.
-
Anafilaksiyaning dastlabki alomatlari paydo bo‘lsa, tezda tibbiy yordamga murojaat qiling.
📘 Oldini olish usullari:
-
Allegiya bo‘lgan narsalardan saqlanish (yegulik, dorilar, hayvonlar, o‘simliklar).
-
Tibbiy kartochkalar yoki allergiya haqidagi ma'lumotlarni doimiy ravishda yangilab borish.