Biometrik autentifikatsiya — bu insonning jismoniy yoki xulqiy xususiyatlariga asoslanib shaxsni aniqlash va tasdiqlash usuli.
Bu texnologiya odamning barmoq izi, yuz tuzilishi, ko‘z skaneri, ovoz yoki hatto yurish uslubidan foydalanadi. Har bir insonning biometrik ma’lumotlari takrorlanmas bo‘lgani sababli xavfsizlik darajasi juda yuqori bo‘ladi.
🔹 Qanday ishlaydi?
-
Foydalanuvchi biometrik ma’lumot (masalan: barmoq izi) beradi
-
Tizim bu ma’lumotni avval saqlangan namunalar bilan solishtiradi
-
Agar mos tushsa — kirishga ruxsat beradi, aks holda rad etadi
🔹 Biometrik autentifikatsiyaning turlari
| Tur | Tavsif |
|---|---|
| Barmoq izi | Eng ko‘p ishlatiladigan usul — telefon, bank va kirish tizimlarida |
| Yuzni aniqlash | Kamera orqali yuz tuzilmasini tahlil qiladi (Face ID, CCTV) |
| Ko‘z skaneri | Ko‘z qorachig‘i yoki to’r pardani aniqlaydi — juda aniq usul |
| Ovozni tanish | Har bir insonning ovoz ohangi va talaffuzi noyob |
| Kaft yoki tomir tarmog‘i | Kaftdagi tomirlar joylashuvi orqali aniqlash |
🔹 Qayerda ishlatiladi?
| Soha | Misollar |
|---|---|
| Smartfonlar | Ekran qulfini ochish (Face ID, Fingerprint) |
| Bank xizmatlari | Ilovaga kirish, to‘lovni tasdiqlash |
| Hukumat tizimlari | Pasport, identifikatsiya, saylov tizimlari |
| Korxonalar | Ish joyiga kirish, vaqtni hisoblash |
| Aeroportlar | Tezkor chegara nazorati, yo‘lovchini aniqlash |
🔹 Afzalliklari
-
Parol eslab qolish shart emas
-
O‘ta xavfsiz — biometrik ma’lumotni qalbakilashtirish qiyin
-
Tez va qulay
-
Foydalanuvchi uchun shaxsiy va noyob
🔹 Kamchiliklari
-
Qurilmalar qimmat bo‘lishi mumkin
-
Maxfiylik (privacy) muammolari yuzaga chiqishi mumkin
-
Ba’zi hollarda (jarohat, yoritish yetarli bo‘lmasa) aniqlik kamayadi