Dermatomikoz — bu teri, tirnoq va sochlarni zararlovchi zamburug‘ (mikoz) kasalliklarining umumiy nomidir. Kasallik qichishish, toshma, qizarish, quruqlik va teri qavati ajralishi bilan namoyon bo‘ladi.
🧬 Kelib chiqishi:
-
"Derma" – yunoncha teri degani.
-
"Mycosis" – yunoncha zamburug‘ bilan kasallanish degani.
"Dermatomikoz" atamasi tibbiyotga 19-asrda kirib kelgan bo‘lib, teridagi zamburug‘lar sababli kelib chiqadigan kasalliklar to‘plamini anglatadi.
🦠 Kasallikni qo‘zg‘atuvchilar:
Dermatomikozlarga sababchi bo‘luvchi asosiy zamburug‘lar:
-
Trichophyton
-
Microsporum
-
Epidermophyton
-
Kamroq hollarda: Candida (qandli zamburug‘)
📍 Asosiy turlari:
| Turi | Qayerda paydo bo‘ladi |
|---|---|
| Tinea corporis | Tanada (qorinda, qo‘lda, orqada) |
| Tinea pedis (atlet oyog‘i) | Oyoq panjasi, barmoqlar oralig‘ida |
| Tinea capitis | Bosh soch qismida |
| Tinea cruris | Qov rejasi, son oralig‘ida (erkaklarda ko‘proq) |
| Onixomikoz | Tirnoqlarda |
| Tinea manuum | Qo‘llarda |
⚠️ Belgilar:
-
Qizarish va doirasimon toshmalar
-
Qichishish
-
Terining qurishi yoki shilinishi
-
Yiringli yoki suyuqlikli qabarciklar (og‘ir holatlarda)
-
Tirnoqlarning qalinlashuvi yoki sinishi (onixomikoz)
🧫 Tashxis:
-
Dermatologik ko‘rik
-
Mikroskopik tekshiruv (teridan olingan zarrachalar)
-
Kultura (ekish) – zamburug‘ni aniqlash
-
Deri biopsiyasi (kam holatlarda)
💊 Davolash:
| Dori turi | Misollar |
|---|---|
| Mahalliy antifungallar | Krem/mazi: Clotrimazol, Terbinafin, Ketokonazol |
| Og‘iz orqali antifungallar | Flukonazol, Itrakonazol, Terbinafin |
| Gigiyena vositalari | Antiseptik sovun, maxsus shampunlar |
| Qo‘shimcha | Immutetni oshirish, gigiyena qoidalari |
🛡️ Oldini olish:
-
Oyoq va qo‘l gigiyenasiga rioya qilish
-
Nam poyabzal va sochiqlarni ishlatmaslik
-
Jamoat joylarida (hamom, basseyn) shaxsiy slanets kiyish
-
Terlashga qarshi choralar
-
Tirnoq va soch asboblarini dezinfeksiya qilish