Zamonaviy kadrlar bo‘limi mutaxassisi uchun zarur ko‘nikma
🔍 HR tahlili nima?
HR (Human Resources) tahlili — bu xodimlar haqidagi ma’lumotlarni to‘plash, tartibga solish va tahlil qilish orqali yollash, malaka oshirish, ishda ushlab qolish, ish samaradorligini baholash va kadrlarni rejalashtirish bo‘yicha asosli qarorlar qabul qilish jarayonidir.
🧰 Nega aynan Excel?
Excel — qulay va kuchli vosita bo‘lib, u orqali siz quyidagilarni qilishingiz mumkin:
-
Xodimlar haqidagi katta hajmdagi ma’lumotlarni saqlash va tartiblash
-
Hisob-kitoblar, tahlillar, solishtirishlar olib borish
-
Grafikalar, diagrammalar va hisobotlar yaratish
-
Vaqt o‘tishi bilan o‘zgarishlarni kuzatish
-
Maxsus HR dasturlarisiz ma’lumotlarga asoslangan qarorlar qabul qilish
🗂️ Excel’da qanday HR ma’lumotlar tahlil qilinadi?
| Yo‘nalish | Ustunlar (ma’lumotlar turi) |
|---|---|
| Yollash (rekruting) | Ismi, ariza sanasi, tanlov natijasi |
| Davomat | Xodim ID, sana, kelish/ketish vaqti, sababsizlik |
| Ish samaradorligi | ID, KPI ballari, rahbar bahosi |
| Maosh | ID, oylik, bonuslar, ushlab qolinmalar |
| O‘qitish | Kurs nomi, qatnashchilar, tugatish sanasi |
| Ishdan ketishlar | Ketgan sana, bo‘lim, ketish sababi |
🛠️ Excel’dagi asosiy funksiyalar
| Funksiya/Foyda | Amaliyotdagi qo‘llanilishi |
|---|---|
VLOOKUP, XLOOKUP |
Xodim ID bo‘yicha maosh yoki bo‘limni topish |
IF, IFS |
Bo‘limga qarab xodimlarni ajratish |
COUNTIF, SUMIF |
Sababsiz kelmasliklar sonini hisoblash |
| Pivot Table (sarlavhali) | Bo‘limlar bo‘yicha xodimlar soni |
| Conditional Formatting | KPI past bo‘lganlarni ajratib ko‘rsatish |
| Diagrammalar, grafiklar | Gender nisbati, ishdan ketish darajasi va h.k. |
| Data Validation | Tanlash ro‘yxatlari yaratish (masalan: bo‘limlar) |
| Filterlar va Slicerlar | Ma’lumotlarni tez izlash va ajratish |
📈 Oddiy HR Dashboard (nazorat paneli) namunasi
📌 Ishdan ketish darajasi (Turnover Rate)
Formula:
= (Ishdan ketganlar soni / O‘rtacha xodimlar soni) * 100%
📌 Gender (jinsi) nisbati
-
Aylanma diagramma: erkak – 60%, ayol – 40%
📌 Bo‘limlar bo‘yicha xodimlar soni (Pivot Table orqali)
-
Satr: Bo‘lim nomi
-
Qiymat: Xodim ID larini sanash
✅ Yaxshi amaliyotlar
-
Ma’lumotlaringiz toza va yagona formatda bo‘lsin (imloviy xatolarsiz)
-
Har bir qator – 1 xodimga tegishli bo‘lsin
-
Xom ma’lumotlar va tahlil alohida varaqlarda saqlansin
-
Raqamlar va jadvaldagi muhim elementlar rang bilan ajratilsin
-
Foydalanuvchi noto‘g‘ri o‘zgartirishlar qilmasligi uchun varaqni himoya qiling
-
Zaxira nusxalarni muntazam saqlang
🧠 Excel’da kuzatish mumkin bo‘lgan asosiy HR ko‘rsatkichlar
-
Yollashga ketgan vaqt (Time to Hire)
-
Bitta xodimni yollash qiymati (Cost per Hire)
-
Mehnatga kelmaslik darajasi
-
Treninglarni tugatganlar foizi
-
O‘rtacha KPI ballari
-
Xodimlar almashinuvi darajasi
-
Xodimlar fikri so‘rovlari natijasi (Employee Satisfaction)
🎓 Xulosa
Excel — kichik va o‘rta bizneslar uchun HR tahlilini boshlashda ajoyib vosita. Murakkab dasturlarni o‘rganmasdan turib ham, siz xodimlaringiz haqida chuqur tushunchaga ega bo‘lib, kadrlar siyosatini optimallashtirishingiz mumkin