Kirish
Ko‘p odamlar oshqozon og‘rig‘i, qorin dam bo‘lishi yoki ishtahaning yo‘qolishi kabi belgilarni vaqtinchalik deb o‘ylaydi. Ammo bu simptomlar gastrit yoki oshqozon yarasi kasalligidan darak bo‘lishi mumkin. Bu kasalliklar asosan noto‘g‘ri ovqatlanish, stress va infeksiya sababli yuzaga keladi. Vaqtida davolanmasa, jiddiy asoratlarga olib keladi.
Keling, bu kasalliklarning sabablari, belgilari va eng muhimi — qanday ovqatlanish kerakligi haqida batafsil gaplashamiz.
Asosiy tushunchalar
Gastrit nima?
Gastrit — bu oshqozon shilliq qavatining yallig‘lanishidir. U o‘tkir (to‘satdan boshlanadi) yoki surunkali (uzoq davom etadi) shakllarda bo‘lishi mumkin.
Oshqozon yarasi nima?
Yara — bu oshqozon yoki o‘n ikki barmoq ichak devorida hosil bo‘lgan chuqur shikastlanishdir. Ko‘pincha Helicobacter pylori bakteriyasi sabab bo‘ladi.
Sabablari:
-
Achchiq, yog‘li, gazli mahsulotlarni ko‘p iste’mol qilish
-
Stress va asabiylik
-
Noto‘g‘ri dori-darmonlar (masalan, og‘riq qoldiruvchi tabletkalar)
-
Chekish va spirtli ichimliklar
-
Infeksiya (Helicobacter pylori)
Belgilari: Qanday payqash mumkin?
Gastrit va yara kasalliklarining belgilariga quyidagilar kiradi:
-
Qorin yuqori qismida og‘riq yoki kuydiruvchi hissiyot
-
Ishtahaning kamayishi
-
Ko‘ngil aynishi, qayt qilish
-
Oshqozonda og‘irlik hissi
-
Og‘izda nordon ta’m
-
Ich ketishi yoki qabziyat
-
Yara bo‘lsa — qon ketishi (quyuq najas yoki qusish paytida qon)
Agar bu belgilar tez-tez bezovta qilsa, shifokorga murojaat qilish zarur.
Parhez: Nima yeyish va nimadan voz kechish kerak?
Yaxshi parhez — davolashning muhim qismi. Gastrit yoki yara bilan og‘rigan bemorlar quyidagi ovqatlanish tartibiga amal qilishi lozim:
Tavsiya etiladigan mahsulotlar:
-
Sut va sut mahsulotlari (yog‘siz)
-
Suyuq bo‘tqalar (manniy, guruchli, suli)
-
Bug‘da yoki qaynatilgan sabzavotlar (kartoshka, sabzi, qovoq)
-
Qaynatilgan tovuq go‘shti yoki baliq
-
Non (biroz quritilgan holatda)
-
Shirin mevalar (banan, olma kompoti)
Cheklanish kerak bo‘lgan mahsulotlar:
-
Achchiq, sho‘r, qovurilgan ovqatlar
-
Gazli ichimliklar
-
Qahva, qora choy
-
Pishloq, kolbasa, konservalar
-
Pomidor, limon, sirka
-
Chekish va spirtli ichimliklar
Amaliy tavsiya:
Ovqatni kuniga 4–5 mahal, oz-ozdan, iliq holda iste’mol qiling. Haddan ortiq och qolish yoki birdaniga ko‘p ovqatlanish yara va gastritni og‘irlashtiradi.
Haqiqiy misol
Dilshod 35 yoshda. Ish bosimi, fast-fud, stress — bular hayotining odatiy qismiga aylangandi. Bir kuni oshqozonida kuchli og‘riq his qilib, vrachga murojaat qildi. Diagnoz — surunkali gastrit. Parhez, dorilar va stressni kamaytirish orqali u bir oyda holatini yaxshilab oldi. Hozir u sog‘lom ovqatlanish va tartibli hayot tarziga amal qiladi.
Xulosa
Gastrit va oshqozon yarasi — keng tarqalgan, ammo nazorat qilinadigan kasalliklar. Agar sizda qorin og‘rig‘i, nordonlik yoki to‘yib ovqatlana olmaslik belgilari bo‘lsa, befarq bo‘lmang.
To‘g‘ri tashxis, parhez va sog‘lom turmush tarzini saqlash orqali bu kasalliklar bilan yashash mumkin. Yodingizda bo‘lsin, sog‘lom oshqozon — sog‘lom hayot garovi!
Endi navbat sizda!
Sizda ham oshqozon muammolari bo‘ladimi?
Qaysi ovqatlar sizni bezovta qiladi?