Fayllar ustida ishlashni nazorat qilish va jamoa bilan hamkorlik qilish usuli
🔹 Versiyalarni boshqarish nima?
Versiyalarni boshqarish tizimi bu:
-
Fayllarga kiritilgan o‘zgarishlarni saqlab boradi
-
Bir nechta odamga bir vaqtning o‘zida ishlash imkonini beradi
-
Oldingi holatlarga qaytishga ruxsat beradi
✅ Kod yozishda, hujjatlar, dizaynlar va ilmiy ishlar bilan ishlaganda foydali.
🔹 Git nima?
Git — bu kompyuterga o‘rnatiladigan versiyalarni boshqarish dasturi. U yordamida siz:
-
O‘zgarishlarni nazorat qilasiz
-
Loyihaning turli versiyalarini saqlaysiz (masalan, test yoki final)
-
Xatolarni bekor qilasiz
-
Jamoada ishlaysiz
🛠️ Git lokal, ya’ni sizning kompyuteringizda ishlaydi va bepul.
🔹 GitHub nima?
GitHub — bu internetda joylashgan Git loyihalari ombori (repository):
-
Loyiha fayllaringizni onlayn saqlaydi
-
Hamkasblar bilan birgalikda ishlashga imkon beradi
-
Pull request, muammolarni belgilash (issues), loyihani boshqarish kabi qulay funksiyalarga ega
📌 Qisqasi:
Git — asbob
GitHub — Git asosidagi onlayn xizmat
🧭 Git va GitHub ishlash jarayoni — bosqichma-bosqich
🔸 1-Qadam: Git’ni o‘rnatish
-
Saytga o‘ting: https://git-scm.com
-
O‘z operatsion tizimingiz uchun Git’ni yuklab oling va o‘rnating
-
Terminal/Komandalar satrida tekshiring:
git --version
✅ Versiya ko‘rinsa, Git muvaffaqiyatli o‘rnatilgan.
🔸 2-Qadam: Git’ni sozlash (faqat birinchi marta)
git config --global user.name "Ismingiz"
git config --global user.email "[email protected]"
🔸 3-Qadam: Git repository (ombor) yaratish
mkdir loyiha-nomi
cd loyiha-nomi
git init
✅ Endi bu papka Git tomonidan kuzatiladi.
🔸 4-Qadam: O‘zgarishlar kiritish va saqlash
Fayl yarating:
echo "Salom, dunyo" > salom.txt
Keyin Git orqali saqlang:
git add salom.txt
git commit -m "salom.txt fayli qo‘shildi"
🔸 5-Qadam: Tarixni ko‘rish
git log
📜 Barcha versiyalar ro‘yxatini ko‘rsatadi.
🔸 6-Qadam: GitHub’da repository yaratish
-
GitHub saytidan profilingizga kiring
-
➕ tugmasini bosib New Repository tanlang
-
Nomi va boshqa ma’lumotlarni kiriting
-
Create repository tugmasini bosing
🔸 7-Qadam: Kodni GitHub’ga yuklash
Terminalda quyidagilarni yozing:
git remote add origin https://github.com/foydalanuvchi/loyiha-nomi.git
git branch -M main
git push -u origin main
✅ Endi sizning loyihangiz GitHub’da mavjud.
🔁 Eng ko‘p ishlatiladigan Git buyruqlari
| Buyruq | Ma’nosi |
|---|---|
git status |
Joriy holatni ko‘rsatadi |
git add fayl.txt |
Faylni qo‘shadi (stage qiladi) |
git commit -m "xabar" |
O‘zgarishni saqlaydi |
git push |
O‘zgarishni GitHub’ga yuklaydi |
git pull |
GitHub’dagi yangiliklarni yuklaydi |
git clone URL |
GitHub’dan loyiha nusxasini olish |
🌱 Tarmoqlar (Branches)
Tarmoqlar orqali siz asosiy kodga zarar bermay, yangi funksiyalar ustida ishlashingiz mumkin.
git checkout -b yangi-funktsiya
Tugatganingizdan so‘ng:
git checkout main
git merge yangi-funktsiya
🤝 GitHub’dagi hamkorlik funksiyalari
-
✅ Pull request — o‘zgartirishlarni taklif qilish
-
🐞 Issues — muammolar haqida xabar berish
-
🍴 Fork — boshqa loyihani o‘zingizga nusxalash
-
🔄 Merge — tarmoqlarni birlashtirish
🔐 Ommaviy va shaxsiy repository
-
Public — hammaga ochiq
-
Private — faqat taklif qilinganlarga
📦 Qayerda qo‘llaniladi?
| Holat | Misol |
|---|---|
| Yakka loyiha | Portfolio, blog |
| Jamoa ishi | Dasturchilar guruhi bilan ishlash |
| O‘quv maqsadi | Universitet loyihalari |
| Ochiq kod (open-source) | Mashhur kutubxonalarga hissa qo‘shish (masalan, React, Vue) |
📘 Asosiy atamalar lug‘ati
| Atama | Tushunchasi |
|---|---|
| Git | Versiyalarni boshqarish dasturi |
| GitHub | Git asosidagi onlayn platforma |
| Repository | Loyiha papkasi |
| Commit | Versiya, o‘zgarish saqlovi |
| Push | GitHub’ga yuklash |
| Pull | Yangiliklarni yuklab olish |
| Branch | Tarmoq (alohida kod yo‘li) |