Axloqiy dilemma nima?
Axloqiy dilemma — bu HR (inson resurslari) mutaxassisi bir nechta qarama-qarshi axloqiy qadriyatlar orasida tanlov qilishga majbur bo‘ladigan holatdir. Qanday qaror qabul qilinmasin, u biror xodim yoki tashkilot manfaatiga salbiy ta’sir qilishi mumkin.
⚠️ HR sohasida uchraydigan asosiy axloqiy muammolar
1. Maxfiylik va ochiqlik o‘rtasidagi qarama-qarshilik
-
Masalan: Xodim HRga shaxsiy muammolari (sog‘ligi, oilaviy muammolar) haqida aytadi. HR bu ma’lumotni sir tutishi kerakmi yoki rahbarga aytish lozimmi, agar bu ish faoliyatiga ta’sir qilayotgan bo‘lsa?
2. Tanish-bilishchilik va adolatli ishga olish
-
Ishga qabul qilish yoki lavozimga ko‘tarish qarorlarida do‘stlik, qarindoshlik emas, aynan malaka va tajriba asosiy mezon bo‘lishi kerak.
3. Rahbariyatga qarshi shikoyatlar
-
Yuqori lavozimli rahbarlar tomonidan noqonuniy yoki nomaqbul xatti-harakatlar bo‘lsa, HR ularni xolis tekshirishi kerak — siyosiy bosim yoki qo‘rqitishga qaramay.
4. Ishdan bo‘shatish va qisqartirishlar
-
Xodimlarni bo‘shatish — biznes qarori bo‘lishi mumkin, ammo bu insoniy va qonuniy jihatdan to‘g‘ri tashkil qilinishi lozim.
5. Teng imkoniyatlar va malaka
-
HR ba’zida gender, millat yoki boshqa xilma-xillik mezonlarini hisobga olib, lekin malaka va qobiliyatni ham unutmasligi kerak.
6. Xodimlarni kuzatish
-
Ish joyida video nazorat, email monitoringi xavfsizlik uchun foydali bo‘lishi mumkin, ammo bu xodimlar shaxsiy hayotiga aralashmasligi zarur.
✅ HR mutaxassisi axloqiy muammolarda qanday yo‘l tutishi kerak?
| Yondashuv | Tavsif |
|---|---|
| Aniq siyosatlar | Axloqiy muammolarni oldini olish uchun kompaniya ichki tartib-qoidalari bo‘lishi kerak. |
| Doimiy treninglar | HR va menejerlar uchun etik masalalar bo‘yicha o‘quv mashg‘ulotlari. |
| Ochiq muloqot | Xodimlar ishonchli muhitda fikr bildirishlari lozim. |
| Har bir holatga individual yondashuv | Har bir muammo o‘z konteksti bilan ko‘rib chiqiladi. |
| Huquqshunos bilan maslahatlashish | Ayniqsa qonunchilik bilan bog‘liq masalalarda (masalan, diskriminatsiya, ishdan bo‘shatish) yordam zarur. |
| Yozma ravishda hujjatlashtirish | Qabul qilingan qarorlar va tekshiruvlar hujjatlashtirilishi kerak. |
📌 Hayotiy misol
Tajribali xodim sog‘lig‘i tufayli sust ishlay boshlaydi. Rahbar uni ishdan bo‘shatmoqchi. HR esa qonuniy himoya, imkoniyatlar tengligi va insoniy qadriyatlarni inobatga olib, o‘rtacha yechim topishi lozim.
🎯 Xulosa
HRdagi axloqiy muammolar — kundalik ish faoliyatining bir qismi. Bunday vaziyatlarda halollik, xolislik va insoniy yondashuv asosida qarorlar qabul qilish tashkilot ishonchini va madaniyatini mustahkamlaydi.