Immobilizatsiya

Immobilizatsiya — bu jarohatlangan yoki shikastlangan tana qismini harakatsizlantirish jarayonidir. Bu usul suyak sinishi, chiqishi, mushak jarohatlari yoki nevrologik shikastlanishlar holatida qo‘llaniladi, maqsad — jarohatni yomonlashmasligini ta'minlash va og‘riqni kamaytirishdir. Immobilizatsiya orqali shikastlangan joyni harakatlardan himoya qilinadi va shifokor yordamigacha holatni barqarorlashtiradi.

🗣️ O‘zbekcha atamalar:

• Harakatsizlantirish

• Yaraga yordam ko‘rsatish

• Suyak yoki tanani mustahkamlash

• Immobilizatsiya qilish

⚠️ Immobilizatsiyaning maqsadi:

1. Jarohatni og‘irlashtirmaslik — harakatni cheklash orqali zararni kamaytirish.

2. Og‘riqni kamaytirish — jarohatlangan joyni harakatlarsiz saqlash.

3. Shikastlangan qismlarni mustahkamlash — suyak yoki to‘qima yirtilishi yoki chiqishidan oldin.

4. Shifokor yordamiga qadar barqaror holatni ta'minlash.

🛠️ Immobilizatsiya usullari:

1. Suyak sinishlari yoki chiqishlarida:

   • Shina yoki katta tayoqcha yordamida, shikastlangan suyakni harakatdan to‘xtatish.

   • Oziq-ovqat yoki kiyimlardan foydalanib, shikastlangan joyni mustahkamlash.

2. Mushak va ligament shikastlanishlarida:

   • Bandaj yoki sarqit yordamida mushakni barqarorlashtirish.

3. Jangovar va transport immobilizatsiyasi:

   • Ko‘krak va boshni immobilizatsiya qilish uchun maxsus boshliq yoki ta'minot (masalan, cervical collar).

   • Ta’sirlangan joyni maxsus materiallar (yog‘och, plastmassa shinalar) yordamida harakatlarsiz tutish.

🆘 Birinchi yordam:

1. Tez yordam chaqirish — immobilizatsiya qilishdan oldin darhol tibbiy yordam chaqirilishi kerak.

2. Jarohatlangan joyni harakatdan to‘xtatish — harakat qilishni oldini olish uchun shina yoki boshqa vositalar bilan joyni mustahkamlash.

3. Jarohatni o‘rab qo‘yish — toza bandajlar yoki shinalar yordamida jarohatni o‘rab, yuqori og‘riqlarni kamaytirish.

4. Agar suyak chiqishi bo‘lsa, unga o‘zgartirish kiritmaslik — faqat shifokor tomonidan tuzatish kerak.

5. Bemorni to‘g‘ri pozitsiyada tutish — agar bo‘yinning yoki umurtqa pog‘onasining shikastlanishi ehtimoli bo‘lsa, belgilanmagan joyga harakatlantirmaslik.

🚨 Qachon shifokor ko‘rigi zarur?

• Yaralar va shikastlanishlar og‘ir bo‘lsa, masalan, yirik suyak sinishi, bo‘shashgan va og‘ir chiqishlar bo‘lsa.

• Jarohatdan keyin uzoq muddat davomida og‘riq yoki nerv tizimida o‘zgarishlar (qo‘llarda yoki oyoqlarda hissizlik).

• Zarba natijasida og‘ir jarohatlar yoki transportda immobilizatsiya qilish kerak bo‘lsa.

⚠️ Muhim eslatmalar:

• Shikastlangan joyni harakatlantirmang yoki tuzatishga urinmang. Faoliyatni faqat mutaxassislar amalga oshirishi kerak.

• Tez yordamni chaqiring va zarur yordamni ko‘rsating.