IP-manzil — internetda qurilmalarni aniqlash uchun ishlatiladigan yagona raqamli manzil. Hozirda ikki asosiy versiya mavjud: IPv4 (Internet Protocol version 4) va IPv6 (Internet Protocol version 6).
📊 IPv4 va IPv6 asosiy farqlari:
| Xususiyatlari | IPv4 | IPv6 |
|---|---|---|
| Manzil uzunligi | 32 bit (4 ta raqam) | 128 bit (8 ta guruh, 16lik sanoq tizimida) |
| Manzil formati | 192.168.0.1 | 2001:0db8:85a3:0000:0000:8a2e:0370:7334 |
| Manzillar soni | ~4.3 milliard | ~340 undillion (340×10³⁶) |
| Taqdim etilishi | 1981 yildan beri ishlatilmoqda | 1998 yildan rasmiy, keng joriy qilinmoqda |
| Xavfsizlik | Qo‘shimcha protokollar orqali | IPsec integratsiyalangan (ichki xavfsizlik) |
| NAT (Translation) | Zarur (manzillar tanqisligi sabab) | Kerak emas (ko‘p manzillar mavjud) |
| Konfiguratsiya | Qo‘lda yoki DHCP bilan | Avtomatik (stateless autoconfiguration) |
| Moslashuvchanlik | Kamroq moslashuvchan | Yaxshilangan marshrutlash va ko‘p qurilmalar |
📌 IPv4 haqida qisqacha:
-
32 bitli manzil tizimi (masalan: 192.168.1.1).
-
Cheklangan IP-manzillar soni.
-
NAT (Network Address Translation) orqali ichki tarmoqlarni ulash zarurati bor.
-
Dunyoda hali ko‘pchilik tizimlarda ishlatilmoqda.
📌 IPv6 haqida qisqacha:
-
128 bitli manzillar, ko‘p miqdorda manzil taqdim etadi.
-
Har bir qurilma o‘zining global IP-manziliga ega bo‘lishi mumkin.
-
Xavfsizlik (IPsec) va samarali marshrutlashni o‘z ichiga oladi.
-
Kelajakda IPv4 o‘rnini to‘liq bosadi.
✅ Xulosa:
-
IPv4 — hozirgi tarmoq infratuzilmasining asosi, ammo manzillar cheklangan.
-
IPv6 — kelajak uchun mo‘ljallangan, yanada xavfsiz va kengaytirilgan IP protokoli.
IPv6 asta-sekin joriy etilmoqda, chunki u ko‘proq manzillar, avtomatik sozlash va yaxshiroq xavfsizlik imkonini beradi.