​​​​​​​IT loyihasining hayotiy sikli

IT loyihasining hayotiy sikli — bu biror dasturiy mahsulot (masalan, sayt, ilova yoki tizim)ni yaratishda bosqichma-bosqich bajariladigan ishlar ketma-ketligi. Har bir bosqich muhim bo‘lib, loyiha muvaffaqiyatli yakunlanishini ta'minlaydi.

📌 Asosiy 6 bosqich:

1. 📋 Rejalashtirish va talablarni yig‘ish

❓ “Nimani qurmoqchimiz?”

Vazifalar:

• Mijozlar yoki foydalanuvchilar bilan suhbat.

• Loyiha maqsadini belgilash.

• Kerakli funksiyalar va imkoniyatlarni aniqlash.

• Byudjet va vaqt jadvalini tuzish.

Misol:
Internet-do‘kon yaratmoqchisiz. Qanday mahsulotlar bo‘ladi? To‘lov usullari? Yetkazib berish kerakmi?

2. 📐 Dizayn va arxitektura (tizim tuzilmasi)

💡 “Qanday ko‘rinadi va ishlaydi?”

Vazifalar:

• Texnik arxitektura (modullar, bazalar, ulanishlar).

• UI/UX dizayn (interfeyslar, foydalanuvchi qulayligi).

• Qaysi texnologiyalar ishlatiladi (masalan, React, Laravel, PostgreSQL).

Misol:
Sayt sahifalari loyihalanadi, tizim qanday ishlashi aniqlanadi.

3. 🛠 Dasturlash (ishlab chiqish)

💻 “Kod yozish bosqichi.”

Vazifalar:

• Frontend: foydalanuvchiga ko‘rinadigan qismlar (HTML, CSS, JS).

• Backend: serverdagi funksiyalar, ma'lumotlar bilan ishlash.

• Ma’lumotlar bazasi: SQL, MongoDB va boshqalar.

Texnologiyalar misoli:

• Frontend: HTML, CSS, JavaScript

• Backend: Python, PHP, Node.js

• Baza: MySQL, MongoDB

4. 🧪 Sinov (Testing / QA)

🔍 “Hamma narsa to‘g‘ri ishlayaptimi?”

Turlari:

• Unit test: alohida funksiyalar tekshiriladi.

• Integratsion test: qismlar qanday ishlayotganini ko‘rish.

• Foydalanuvchi testi: haqiqiy odamlar sinab ko‘radi.

Misol:
To‘lov tugmasi ishlayaptimi? Mobil qurilmada to‘g‘ri chiqayaptimi?

5. 🚀 Ishga tushirish (Deployment)

📦 “Loyihani ishga tushuramiz!”

Vazifalar:

• Web-serverga yoki App Store/Google Play’ga yuklash.

• Monitoring tizimlari sozlanadi.

• Zarur bo‘lsa, foydalanuvchilarni o‘rgatish.

Misol:
Sizning saytingiz endi faol — mijozlar foydalanishi mumkin.

6. 🔄 Texnik xizmat va yangilanishlar

🔧 “Barqarorlik va rivojlanish.”

Vazifalar:

• Xatoliklarni tuzatish.

• Yangi funksiyalar qo‘shish.

• Xavfsizlikni oshirish va ishlashni tezlashtirish.

Misol:
Savatga chegirma tizimi qo‘shiladi, texnik xatoliklar bartaraf etiladi.

🔁 Umumiy sxema:

1. Rejalashtirish → 2. Dizayn → 3. Dasturlash → 4. Test → 5. Ishga tushirish → 6. Xizmat

Bu bosqichlar bir-biriga bog‘liq. Ba'zida qayta ko‘rib chiqish talab qilinadi (masalan, testda xato topilsa).

🧠 Haqiqiy hayotdan misol: Mobil banking ilovasi

📊 Jadval shaklida qisqacha ko‘rinish