Jigar qanday ishlaydi?

📍 Jigar nima?

Jigar — inson tanasidagi eng yirik ichki a’zo bo‘lib, qorin bo‘shlig‘ining yuqori o‘ng tomonida, diafragma ostida joylashgan. Odatda 1,2–1,5 kg og‘irlikka ega.

🔬 Jigar nima vazifa bajaradi?

Jigar 500 dan ortiq muhim funksiyani bajaradi. Eng muhimlari quyidagilar:

⚙️ Jigar qanday ishlaydi? — Bosqichma-bosqich

1. Qon jigarga qanday keladi?

   • Jigar arteriyasi orqali — kislorodli qon

   • Qorinchadan kelgan vena (portal vena) orqali — oziqa moddalar bilan boyitilgan qon

2. Oziqa moddalarni qayta ishlash

   • Glyukoza → glikogen shaklida saqlanadi yoki qayta qon aylanishiga chiqariladi

   • Aminokislotalar → oqsil ishlab chiqariladi, ortig‘i mochevinaga aylanadi

   • Yog‘lar → energiyaga yoki xolesteringa aylantiriladi

3. Zararsizlantirish (detoksikatsiya)

   • Dorilar, spirt, toksinlar va ammiak — zararsiz moddaga aylanadi

   • Ammiak → mochevinaga aylantirilib, siydik bilan chiqariladi

4. O‘t ishlab chiqarish

   • O‘t sariq-yashil suyuqlik bo‘lib, yog‘larni parchalashda ishtirok etadi

   • O‘t o‘t pufagida saqlanadi, so‘ng ichakka yuboriladi

5. Qon ivishi

   • Jigar qon ivishida ishtirok etuvchi fibrinogen, protrombin kabi moddalarga javobgar

🦠 Jigar kasalliklari

🔁 Regeneratsiya — Jigar o‘zini tiklay oladi

• Jigar yagona ichki a’zodirki, o‘z to‘qimasini tiklashga qodir

• Hatto 70% jigar olib tashlansa ham, u qayta o‘sib chiqishi mumkin

• Bu holat jigar transplantatsiyasi (ko‘chirib o‘tkazish) amaliyotida qo‘llaniladi

🧠 Qiziqarli faktlar

• Jigar har daqiqada 1,4 litr qonni filtrlashga qodir

• Tananing jami qoni hajmining 10% gacha bo‘lgan qismi jigar ichida bo‘lishi mumkin

• Qadimgi yunonlar jigarga hissiyot va hayot markazi deb qarashgan

• "Jigar" so‘zi ba’zi tillarda (masalan, rus tilida "душа", "жизнь") bilan bog‘langan

• Jigar og‘riq sezmaydi, chunki u to‘g‘ridan-to‘g‘ri og‘riq reseptorlariga ega emas — og‘riq faqat tashqi parda cho‘zilganda seziladi

🧪 Jigar bilan bog‘liq tibbiy atamalar