Mehnat nizomi — bu tashkilot, korxona yoki muassasaning ichki mehnat tartibini belgilovchi hujjatdir. U xodimlar va ish beruvchilar o‘rtasidagi ish munosabatlari, ish vaqti, mehnat tartibi, intizomiy talablar va boshqa mehnat bilan bog‘liq qoidalarni tartibga soladi.
Mehnat nizomining asosiy vazifalari
-
Mehnat jarayonini tartibga solish.
-
Ishchilar va rahbarlar huquq va majburiyatlarini aniqlash.
-
Mehnat intizomini ta’minlash.
-
Ish joyidagi xavfsizlik va tartib-qoidalarni belgilash.
-
Ish vaqti va dam olish kunlarini tartibga solish.
Mehnat nizomida ko‘rsatiladigan asosiy bo‘limlar
-
Umumiy qoidalar: Mehnat nizomining maqsadi, amal qilish doirasi.
-
Ish vaqtining tartibi: Ish boshlanish va tugash vaqti, tanaffuslar, navbatchilik.
-
Mehnat intizomi: Ishdagi intizomiy talablar, intizomiy javobgarlik.
-
Ishchining huquqlari va majburiyatlari: Xodimlarning ish jarayonidagi vazifalari va huquqlari.
-
Ish beruvchining huquq va majburiyatlari: Korxona rahbariyati tomonidan ta’minlanishi lozim bo‘lgan sharoitlar.
-
Mehnat sharoitlari va xavfsizlik: Ish joyidagi xavfsizlik qoidalari, mehnat muhofazasi.
-
Dam olish va ta’til: Mehnat ta’tili, dam olish kunlari va ular bilan bog‘liq tartiblar.
-
Mehnat nizomiga o‘zgartirish va qo‘shimchalar kiritish tartibi.
Mehnat nizomi kimlar uchun mo‘ljallangan?
-
Tashkilot, korxona va muassasa xodimlari uchun.
-
Rahbarlar, mutaxassislar, texnik va yordamchi ishchilar uchun.
-
Yangi ishga qabul qilingan xodimlar uchun majburiy.
Qonunchilikka muvofiqligi
-
Mehnat nizomi O‘zbekiston Respublikasi Mehnat kodeksi va boshqa normativ-huquqiy hujjatlarga mos kelishi shart.
-
U ichki hujjat sifatida ish beruvchi tomonidan ishlab chiqiladi va tasdiqlanadi.
Misol uchun:
-
Mehnat nizomi xodimlarning ishga kelishi va ketishi, kechikishlar, ish vaqtini hisoblash tartibini aniq belgilaydi.
-
Intizomiy javobgarlik turlari va tartibi ko‘rsatiladi.