Mehnatga oid nizolar — bu ish beruvchi va xodimlar (yoki ularning vakillari) o‘rtasida ish munosabatlari, mehnat shartnomalari, ish sharoitlari, maosh, mehnat intizomi va boshqa mehnatga doir masalalar yuzasidan kelib chiqadigan nizolardir.
Mehnatga oid nizolarning turlari
-
Shaxsiy mehnat nizolari
-
Ishchi va ish beruvchi o‘rtasidagi individual mehnat munosabatlariga oid nizolar (masalan, ish shartnomasining buzilishi, mehnat haqi to‘lanmasligi).
-
-
Kollektiv mehnat nizolari
-
Ishchi jamoasi va ish beruvchi o‘rtasidagi kollektiv mehnat munosabatlariga oid nizolar (masalan, mehnat sharoitlari yaxshilanishi, ish haqi miqdori bo‘yicha kelishmovchiliklar).
-
Mehnatga oid nizolar sabablari
-
Mehnat shartnomasi shartlarining buzilishi.
-
Ish haqi kechikishi yoki to‘lanmasligi.
-
Mehnat sharoitlari va xavfsizlik talablarining buzilishi.
-
Mehnat intizomi va mehnat tartib-qoidalariga rioya qilmaslik.
-
Ish vaqti va dam olish vaqtini noto‘g‘ri tashkil etish.
-
Ish joyida nohaqlik va kamsitish.
Mehnatga oid nizolarni hal etish tartibi
-
Ichki tartibda hal etish
-
Nizolarni ish joyidagi rahbariyat yoki kadrlar bo‘limi orqali hal qilish.
-
-
Mehnat inspektsiyasi va boshqa nazorat organlariga murojaat
-
Agar ichki tartibda hal qilib bo‘lmasa, mehnat inspektsiyasiga shikoyat qilish mumkin.
-
-
Sud tartibida hal etish
-
Mehnat nizolari sud orqali hal qilinadi.
-
Sudga murojaat qilish uchun nizolarni hal qilish tartibiga rioya qilinishi zarur.
-
-
Tinch yo‘l bilan kelishuv
-
Nizo tomonlari o‘zaro muzokaralar orqali kelishuvga erishishlari mumkin.
-
Qonunchilikda mehnat nizolari
-
O‘zbekiston Respublikasi Mehnat kodeksi mehnat nizolarini hal qilish tartibini belgilaydi.
-
Mehnat nizolari bo‘yicha da’volar va shikoyatlar belgilangan muddatlarda ko‘rib chiqiladi.
-
Mehnat nizolari yuzasidan qarorlar qonuniy kuchga ega.
Misol
-
Xodim ish haqi kechikishi sababli mehnat inspektsiyasiga murojaat qiladi.
-
Ish beruvchi bilan muzokaralar natijasida nizoga tinch yo‘l bilan nuqta qo‘yiladi.