API — bu ilovalar o‘zaro “gaplashishi” uchun vosita yoki “ko‘prik”. Ya’ni, bir dastur yoki tizim boshqa bir dastur bilan ma’lumot almashishi yoki ish bajarishi uchun API kerak bo‘ladi.
🔧 Oddiy misolda tushuntirish:
Tasavvur qiling, siz restoran menyusiga qarab taom buyurtma berasiz. Menyuni ko‘rib tanlash – sizning ilovangiz
Ofitsiant – API
Oshpaz va oshxona – boshqa dastur yoki tizim
Siz API (ofitsiant) orqali so‘rov yuborasiz (masalan, “1 ta pizza”), u esa oshxonaga xabar beradi va javobni (tayyor pizzani) olib keladi.
🏦 Bank sohasida API qanday ishlaydi?
Banklar API orqali tashqi ilovalar (masalan, mobil ilova, to‘lov tizimlari, fintech xizmatlar) bilan ulanishadi.
Misollar:
-
Siz biror ilovada (masalan, Click yoki Payme) bank hisobingizni ko‘rib turasiz — bu API orqali amalga oshadi.
-
Sizga boshqa ilova orqali avtomatik kredit tarixingiz ko‘rsatiladi — API bunga yordam beradi.
-
Internet-do‘konda to‘lov qilganda, bank API orqali tranzaksiyani bajaradi.
🔐 API xavfsizligi
APIlar xavfsiz bo‘lishi kerak, chunki ular orqali maxfiy ma’lumotlar o‘tadi. Shuning uchun banklar va kompaniyalar:
-
Token yoki API key ishlatadi
-
Ma’lumotlarni shifrlaydi (encrypt)
-
Faqat ruxsat berilgan xizmatlarga ulanishga imkon beradi
✅ API'ning afzalliklari
| Afzalliklar | Tushuntirish |
|---|---|
| ⏱️ Tez va avtomatik | Ma’lumotlar qo‘lda emas, avtomatik olinadi |
| 🔗 Tizimlar integratsiyasi | Turli xizmatlar bir-biri bilan ishlaydi |
| 📱 Yangi servislar yaratish oson | Yangi ilova yoki platforma yaratishda yordam |
| 🤝 Ochiq bank tizimlari | Bank xizmatlarini boshqa ilovalarga ulash |
🧠 Qisqacha xulosa:
API – bu dasturlar bir-biri bilan bog‘lanish va birga ishlashi uchun “ko‘prik”dir.