🎯 Scaffolding asosiy elementlari:
-
O‘quvchining hozirgi bilim darajasini baholash – O‘qituvchi o‘quvchining bilim va ko‘nikma darajasini aniqlaydi.
-
Qiyinchilik darajasini bosqichma-bosqich oshirish – O‘quvchi malaka oshirib borar ekan, mashqlar murakkablashtiriladi.
-
Yo‘l-yo‘lakay ko‘rsatmalar va fikr-mulohazalar berish – O‘qituvchi o‘quvchiga savollar berib, javob topishga yo‘naltiradi.
-
Qo‘llab-quvvatlashni bosqichma-bosqich kamaytirish – O‘quvchi o‘ziga ishonch hosil qilgan sari yordam kamaytiriladi.
-
Mustaqil bajarish – O‘quvchi ko‘nikmani mustaqil ravishda qo‘llaydi.
🏆 Scaffolding misollari:
| Vaziyat | Scaffolding yondashuvi | Natija |
|---|---|---|
| Matematik misolni yechish | O‘qituvchi avval misolni tushuntiradi, keyin birgalikda yechadi, oxirida o‘quvchi mustaqil bajaradi | O‘quvchi usulni tushunadi va mustaqil yechadi |
| Insho yozish | O‘qituvchi insho tuzilishini tushuntiradi, fikr beradi va xatolarni to‘g‘rilaydi | O‘quvchi mustaqil ravishda yaxshi insholar yaza oladi |
| Yangi til o‘rganish | O‘qituvchi tarjima va grammatika bo‘yicha yordam beradi, so‘ng mustaqil muloqot qilishni rag‘batlantiradi | O‘quvchi mustaqil gapira boshlaydi |
🚀 Scaffolding usullari:
✅ Namuna ko‘rsatish – O‘qituvchi qanday bajarish kerakligini ko‘rsatadi.
✅ Savol berish va yo‘naltirish – O‘qituvchi o‘quvchini savollar bilan natijaga olib boradi.
✅ Qo‘shimcha manbalar berish – Flashkartalar, jadvallar va boshqalar orqali tushuntirish.
✅ Kontekstual o‘qitish – Hayotiy misollardan foydalangan holda tushuntirish.
✅ Rag‘batlantirish va qo‘llab-quvvatlash – O‘quvchining muvaffaqiyatlarini maqtash.
💡 Scaffolding foydalari:
✔️ O‘quvchining ishonchi ortadi va stress kamayadi.
✔️ Yangi ma’lumotlar tushunilishi va eslab qolish osonlashadi.
✔️ O‘quvchi muammolarni mustaqil hal qilishni o‘rganadi.
✔️ O‘quvchi murakkab tushunchalarni bosqichma-bosqich o‘zlashtiradi.
🔥 Scaffolding bosqichlari:
-
Boshlang‘ich yordam – O‘qituvchi tushuntiradi va ko‘rsatadi.
-
Birgalikda mashq qilish – O‘qituvchi o‘quvchi bilan birga mashq qiladi.
-
Yo‘nalish berib mashq qilish – O‘quvchi o‘qituvchining minimal yordami bilan mashq qiladi.
-
Mustaqil bajarish – O‘quvchi topshiriqni mustaqil bajara oladi.
🌟 Misol:
Mavzu: Matematik tenglamalarni yechish
-
O‘qituvchi avval misolni tushuntiradi va ko‘rsatadi.
-
Keyin o‘quvchi bilan birgalikda misolni yechadi.
-
So‘ng o‘quvchi yangi misolni o‘qituvchining yordami bilan yechadi.
-
Oxirida o‘quvchi tenglamalarni mustaqil ravishda hal qiladi.
🎯 Xulosa:
Scaffolding — o‘quvchilarga yangi bilim va ko‘nikmalarni o‘zlashtirish jarayonida vaqtincha yordam ko‘rsatishning samarali usuli. Qo‘llab-quvvatlash asta-sekin kamaytiriladi va o‘quvchi mustaqil ravishda yangi vazifalarni bajara boshlaydi.