1. Oort buluti nima?
-
Oort buluti — bu Quyosh tizimining eng chekka, taxminan sferik shakldagi muzli jismlar to‘plami.
-
U Quyoshdan juda uzoqda, taxminan 2 000 dan 100 000 astronomik birlikgacha (AU) masofada joylashgan.
-
Bu hududdagi jismlar kichik muzli va changli bo‘laklardan iborat bo‘lib, ularni Quyosh atrofidagi uzoq davrli kometalar manbai deb hisoblashadi.
2. Kashf etilishi va nomlanishi
-
Oort buluti haqida nazariy tushuncha 1950-yillarda astronom Jan Oort tomonidan ilgari surilgan.
-
Shu sababli u astronomning nomi bilan ataladi.
3. Tarkibi
-
Oort buluti asosan muzli jismlardan tashkil topgan — suv, metan, ammiak va boshqa muzlar mavjud.
-
Bu jismlar Quyosh tizimining shakllanishidan qolgan qoldiqlar sifatida qaraladi.
4. Struktura va o‘lchami
-
Oort buluti sferik shaklga yaqin va Quyoshni to‘liq qamrab olgan.
-
Uning tashqi chegarasi juda katta — ba’zi baholarga ko‘ra, u Quyosh tizimining gravitatsion ta’siri ostidagi chegarani belgilaydi.
-
Oort buluti bilan Kuiper tasmasi o‘rtasida katta farq bor: Kuiper tasmasi Quyosh atrofida disk shaklida joylashgan, Oort buluti esa sferik.
5. Ahmiyati va vazifasi
-
Oort buluti — uzoq davrli kometalarning manbai.
-
U yerga keladigan ko‘plab uzoq orbital davrli kometalar shu bulutdan keladi.
-
Oort bulutidan kelgan jismlar Quyoshga yaqinlashganda, ular isitilib, kometa kuyishiga olib keladi.
6. Kashf etish va tadqiqotlar
-
Oort buluti juda uzoqda va kichik jismlardan iborat bo‘lgani uchun bevosita kuzatish qiyin.
-
Hozirgi kunda uning mavjudligi faqat kuzatilgan uzoq davrli kometalar orbitalarini tahlil qilish orqali isbotlangan.
7. Qiziqarli faktlar
-
Oort buluti — Quyosh tizimining eng chekkasidagi hudud bo‘lib, u bizga hali ko‘p sirlarni saqlab kelmoqda.
-
U Quyosh tizimini boshqa yulduzlar va galaktika gravitatsiyasidan himoya qiluvchi tabiiy chegaradir.
-
Oort bulutidan keladigan kometalar Quyosh tizimida yangi modda olib keluvchi “mehmonlar” hisoblanadi.