Kirish: Qandli diabet nima?

Qandli diabet — bu organizmda qondagi glyukoza (shakar) miqdorining me’yordan oshib ketishi bilan bog‘liq surunkali kasallikdir. Bugungi kunda butun dunyoda millionlab odamlar ushbu kasallik bilan yashamoqda. O‘z vaqtida aniqlanmasa, diabet yurak, buyrak, ko‘z va oyoqlarga salbiy ta’sir ko‘rsatadi.

Ushbu maqolada qandli diabetning asosiy sabablari, belgilari, davolash usullari va kasallikning oldini olish bo‘yicha amaliy tavsiyalar bilan tanishasiz.

Qandli diabet turlari va sabablari

Qandli diabetning asosan ikki turi mavjud:

1. 1-tur diabet (insulinga bog‘liq)

Bu tur odatda bolalik yoki o‘smirlik davrida paydo bo‘ladi. Organizm insulin gormonini umuman ishlab chiqarmaydi yoki juda oz ishlab chiqaradi. Sababi ko‘pincha genetik omillar yoki autoimmun holatlar bo‘lishi mumkin.

2. 2-tur diabet (kattalarda keng tarqalgan)

Organizm insulin ishlab chiqarsa-da, uni to‘g‘ri ishlatolmaydi. Bu tur odatda noto‘g‘ri ovqatlanish, kamharakatlik, ortiqcha vazn va yoshi ulg‘aygan sari rivojlanadi. Aksariyat holatlarda 2-tur diabet aniqlanmasdan yuraveradi.

Kalit sabablarga quyidagilar kiradi:

• Ortiqcha vazn va semizlik

• Irsiy moyillik (ota-onada diabet bo‘lsa, xavf yuqori)

• Harakatsiz hayot tarzi

• Stress va surunkali charchoq

• Gormonal o‘zgarishlar

Qandli diabetning belgilari

Diabet asta-sekin rivojlanishi mumkin. Ba'zida odamlar yillar davomida o‘zida diabet borligini bilmay yuradi. Quyidagi belgilarga e’tibor bering:

• Doimiy chanqash hissi

• Tez-tez siydikka chiqish

• Tez och qolish va ko‘p ovqat yeyish

• Ortiqcha ozib ketish (1-turda)

• Ko‘rishning xiralashishi

• Yara va kesiklarning sekin bitishi

• Oyoqlarda qichishish, uvishish yoki uvushish

Agar sizda bu belgilar mavjud bo‘lsa, darhol shifokorga murojaat qilish lozim. Vaqtida aniqlansa, diabetni nazorat ostida saqlash mumkin.

Amaliy maslahatlar: Diabetni nazorat qilish va oldini olish

1. Ovqatlanishga e’tibor bering

Shakar va oq non, gazli ichimliklar, shirinliklar iste’molini kamaytiring. Ko‘proq sabzavot, to‘liq don mahsulotlari, yong‘oqlar va baliq iste’mol qiling. Glikemik indeksi past bo‘lgan mahsulotlarga e’tibor qarating.

2. Jismoniy faollik

Haftasiga kamida 150 daqiqa yurish, suzish yoki mashq qilish diabet xavfini kamaytiradi. Oddiy ish yurishda ham faol bo‘lishga harakat qiling: lift o‘rniga zinapoya, mashina o‘rniga piyoda yuring.

3. Vaznni nazorat qiling

5–10% tana vaznini kamaytirish 2-tur diabet xavfini sezilarli darajada pasaytiradi. Ortiqcha vaznli kishilarda insulin sezgirligi pasayadi.

4. Stressni kamaytiring

Uzoq davom etuvchi stress gormonlar balansi va qondagi shakar miqdoriga salbiy ta’sir ko‘rsatadi. Meditatsiya, yoga yoki tabiatda sayr qilish foydali bo‘lishi mumkin.

5. Tibbiy tekshiruvlar

Yiliga kamida bir marta glyukoza darajasini tekshirtiring, ayniqsa agar oilaviy tarixda diabet bo‘lsa. 45 yoshdan oshganlarda muntazam tekshiruvlar tavsiya etiladi.

Real hayotdan misol

Gulbahor opa, 53 yoshda, uzoq yillar turmush tashvishlaridan charchab, to‘g‘ri ovqatlanmasdan, harakatsiz yashagan. U tez-tez chanqab, ko‘zlari xiralashib, tez charchashni sezgan. Tibbiy ko‘rikda 2-tur diabet aniqlanib, parhez, yurish va dori vositalari bilan nazoratga oldi. Bugun u sog‘lomroq, faolroq hayot kechirmoqda.

Xulosa: Sog‘lom hayot — sizning qo‘lingizda

Qandli diabet — nazorat qilinadigan kasallik. To‘g‘ri hayot tarzi, muntazam tekshiruvlar va shaxsiy mas’uliyat orqali kasallikning oldini olish yoki uning ta’sirini kamaytirish mumkin.

Endi navbat sizda!

Sizda yoki yaqinlaringizda diabet belgilari bormi?
👣 Bugunoq sog‘lig‘ingizni tekshirtiring va qadam tashlang!
Hayotingiz sifatini o‘zingiz nazorat qiling.