Qon bosimi manjetasi nima?
Qon bosimi manjetasi — bu qon bosimini o‘lchash uchun ishlatiladigan tibbiy uskuna. Qon bosimi — bu yurak qonni qon tomir devorlariga bosgan bosim kuchidir. Qon bosimini nazorat qilish yurak xastaliklari, gipertoniya (yuqori qon bosimi), insult va buyrak kasalliklari kabi kasalliklarni erta aniqlash va davolash uchun juda muhimdir.
Qanday ishlaydi?
Manjeta odatda bilak yoki yuqori qo‘l atrofiga mahkam o‘raladi va havoga to‘ldiriladi, shu orqali qon oqimi vaqtincha to‘xtatiladi. Keyin manjetaning havo bosimi asta-sekin tushiriladi va shifokor yoki avtomatik qurilma yordamida ikki asosiy bosim qiymati aniqlanadi:
-
Sistolik bosim — yurak qisqarganda qon bosimi.
-
Diastolik bosim — yurak bo‘shashganda qon bosimi.
Bu ko‘rsatkichlar odatda millimetr simob ustunida (mm Hg) ifodalanadi, masalan: 120/80 mm Hg.
Qon bosimi manjetasining turlari
-
Qo‘l bilan ishlaydigan (aneroid) manjetalar: havo qo‘l yordamida pompalab to‘ldiriladi va stetoskop yordamida bosim o‘lchanadi.
-
Raqamli (elektron) manjetalar: avtomatik ishlaydi va o‘lchovlarni raqamli ko‘rsatadi, uy sharoitida ishlatish uchun qulay.
-
Bilak uchun manjetalar: kichik va portativ, lekin yuqori qo‘l manjetalariga qaraganda biroz kamroq aniqroq.
Tarixi
Qon bosimini o‘lchash uchun manjetani 1896-yilda italyan olimi Scipione Riva-Rocci ixtiro qilgan. Keyinchalik, 1905-yilda rossiyalik shifokor Nikolay Korotkov qon bosimini aniqlash uchun qon tomirlaridagi tovushlarni eshitish usulini taklif qilgan. Ushbu usul hozirgi kungacha ishlatilmoqda.
Nima uchun qon bosimini o‘lchash muhim?
-
Gipertoniyani erta aniqlash va nazorat qilishda yordam beradi.
-
Yurak, buyrak va boshqa surunkali kasalliklarni kuzatishda muhimdir.
-
Davolash samaradorligini baholash uchun qo‘llanadi.
-
Sog‘lom hayot tarzini saqlashda profilaktika vositasi.
To‘g‘ri o‘lchash bo‘yicha tavsiyalar
-
O‘lchashdan oldin kamida 5 daqiqa tinch holatda o‘ting.
-
Orqangiz tayanchda, oyoqlaringiz polga tekis joylashgan bo‘lsin.
-
Qo‘lingiz yurak darajasida bo‘lsin.
-
To‘g‘ri o‘lchamdagi manjetadan foydalaning.
-
O‘lchashdan 30 daqiqa oldin kofein, chekish va jismoniy mashqlardan saqlaning.
-
Har kuni bir xil vaqtda o‘lchashga harakat qiling.
Xulosa
Qon bosimi manjetasi — yurak-qon tomir salomatligini nazorat qilish uchun muhim tibbiy vosita. Uning yordamida qon bosimini aniq va ishonchli o‘lchash mumkin. To‘g‘ri foydalanilsa, bu uskuna sog‘liqni saqlashda katta ahamiyatga ega bo‘ladi.