Qonni to‘xtatish (gemostaz) – bu jarohat natijasida qon oqishini to‘xtatish bo‘yicha ko‘rsatiladigan muhim birinchi yordam choralaridir. Qon ketishi hayot uchun xavfli bo‘lishi mumkin, shuning uchun tez va to‘g‘ri harakat qilish zarur.
🩸 Qonni to‘xtatish usullari (qon ketish turiga qarab):
1. Kapillyar qon ketishi (eng yengil)
-
Belgilari: qon sekin oqadi, odatda yuzaki jarohat.
-
Yordam:
-
Yarani toza suv yoki antiseptik bilan tozalang.
-
Steril bint yoki paxta qo‘ying va bosib bog‘lab qo‘ying.
-
Ko‘p hollarda o‘zi to‘xtaydi.
-
2. Venoz qon ketishi (qoramtir qizil rangli qon, tinimsiz oqadi)
-
Yordam:
-
Jarohat ustiga toza bint yoki mato qo‘yib, qattiq bosing.
-
Tananing zararlangan qismini ko‘tarib qo‘ying (masalan, oyoq bo‘lsa yuqoriga).
-
Qon to‘xtamasa, bosuvchi bog‘lam (davleniye povyazka) qo‘llaniladi.
-
Zudlik bilan vrachga murojaat qiling.
-
3. Arterial qon ketishi (yorqin qizil qon, urib oqadi)
-
Eng xavfli turi!
-
Yordam:
-
Jarohatdan yuqoriroq sohada arteriyani qo‘l bilan bosib turish (masalan, yelkaga yoki son arteriyasiga).
-
Zudlik bilan turniket (jgut) qo‘llaniladi. Turniket iloji bo‘lsa, maxsus rezina bo‘lishi kerak, yo‘q bo‘lsa – ro‘mol, kamar.
-
Turniketni 1-2 soatdan ortiq ushlab turish mumkin emas.
-
Qo‘yilgan vaqti yozib qo‘yiladi.
-
-
Tez yordam chaqiring!
-
⛑️ Boshqa ko‘mak va eslatmalar:
-
Antiseptik: infeksiya tushmasligi uchun yara atrofini spirt, yod yoki boshqa antiseptik bilan artish.
-
Qo‘lqop yoki toza mato bilan ishlash: infeksiya yuqtirmaslik uchun.
-
Jarohat ichiga hech narsa solmang!
-
Shok alomatlari (hushdan ketish, sovuq ter, nafas olish qiyinlishuvi) bo‘lsa, bemorni yotqizib, oyoqlarini ko‘tarish kerak.
-
Tibbiy yordam – iloji boricha tezroq vrachga murojaat qilish.