1. Quyosh shamoli nima?
-
Quyosh shamoli — bu Quyoshdan uzatiladigan yuqori tezlikdagi zaryadlangan zarralar oqimi.
-
U asosan elektronlar, protonlar va alfa zarralardan (geliy yadrolari) iborat.
-
Bu zarralar Quyosh atmosferasining eng yuqori qatlami — korona —dan chiqadi.
2. Xususiyatlari
-
Tezligi o‘rtacha 400 dan 800 km/s gacha bo‘ladi, ba’zida esa undan ham yuqori tezlikda harakatlanadi.
-
Quyosh shamoli barcha yo‘nalishlarda tarqaladi va butun Quyosh tizimini qoplaydi.
-
Undagi zaryadlangan zarralar erkin harakatlanib, kosmosda magnit maydonlarga ta’sir ko‘rsatadi.
3. Manbai
-
Quyosh shamoli Quyosh koronasining yuqori haroratlari (million daraja Selsiy bo‘lishi mumkin) sabab yuzaga keladi.
-
Ushbu yuqori harorat gazning zichligi kamayishiga va zarralarning katta tezlikda chiqishiga olib keladi.
4. Quyosh shamolining ta’siri
-
Quyosh shamoli Yer magnitosferasiga ta’sir qilib, aurora (shimoliy va janubiy chiroqlar) hosil qiladi.
-
Kuchli quyosh shamoli va quyosh bo‘ronlari kosmik apparatlar, sun’iy yo‘ldoshlar va elektr tarmoqlariga zarar yetkazishi mumkin.
-
Quyosh shamoli Yer atmosferasidagi yuqori qatlamlarni isitib, ionosfera hosil qiladi.
5. Quyosh shamoli va kosmik muhit
-
Quyosh shamoli Quyosh tizimida Koinotning boshqa qismi bilan aloqani o‘rnatadi va quyosh magnitosferasini shakllantiradi.
-
U o‘zaro ta’sir qiluvchi magnit maydonlarni yaratadi, bu esa Quyosh tizimi tashqarisidagi obyektlarga ta’sir ko‘rsatadi.
6. Qiziqarli faktlar
-
Quyosh shamoli birinchi bor 1950-yillarda kashf etilgan.
-
Quyosh shamoli tufayli Quyosh tizimi chegarasi — heliopauza hosil bo‘ladi.
-
Quyosh shamoli sayyoralar o‘rtasida energiya va zaryadli zarralarni tashuvchi muhim omil hisoblanadi.