Raqamli egizak — bu haqiqiy obyekt, jarayon yoki tizimning raqamli (virtual) nusxasi. Ya’ni, bu texnologiya yordamida biror real narsaning kompyuterda ishlaydigan virtual ko‘rinishi yaratiladi.
Bu raqamli model real dunyodagi obyektning harakatini, o‘zgarishini va holatini real vaqtda aks ettiradi.
🔹 Qanday ishlaydi?
-
Haqiqiy obyektga (masalan: mashina, binolar, uskunalar) sensorlar o‘rnatiladi.
-
Bu sensorlar doimiy ma’lumot yig‘adi (harorat, bosim, tebranish, holat).
-
Ma’lumotlar raqamli modelga uzatiladi.
-
Model yordamida holat nazorat qilinadi, nosozliklar oldindan aniqlanadi.
🔹 Qaerlarda qo‘llaniladi?
| Soha | Qo‘llanilishi |
|---|---|
| Sanoat | Uskuna monitoringi, ishlab chiqarishni optimallashtirish |
| Tibbiyot | Organlar yoki bemorlarning virtual modeli |
| Aqlli shaharlar | Transport, energiya, suv ta’minoti boshqaruvi |
| Aviatsiya | Samolyot texnik holatini kuzatish |
| Qurilish | Bino loyihalash, qurilish jarayonini nazorat qilish |
🔹 Afzalliklari
-
Real vaqtda kuzatish
-
Nosozliklarni oldindan aniqlash
-
Xarajatlarni kamaytirish
-
Xavfsiz sinov va tahlillar
-
Mahsulot sifatini oshirish
🔹 Oddiy misol
Aytaylik, zavoddagi motor sensorlar orqali harorat va tebranish ma’lumotlarini yuboradi. Raqamli egizak bu ma’lumotni doimiy tahlil qiladi. Agar harorat me’yordan oshsa — tizim ogohlantiradi, shunda muammo motor buzilmasdan hal qilinadi.
🔹 Texnologiyalar
-
Narsalar interneti (IoT)
-
Sensorlar va real vaqtda ma’lumotlar
-
Sun’iy intellekt (AI)
-
Bulutli hisoblash
-
3D modellashtirish va simulyatsiyalar