Bu — bulutli xizmatlarning uchta asosiy modeli bo‘lib, ular yordamida kompaniyalar o‘zlarining IT uskunalariga egalik qilmasdan turib, turli xizmatlardan foydalanishlari mumkin.
🧩 1. SaaS – Software as a Service (Xizmat sifatida dasturiy ta'minot)
Nima?
SaaS — bu dasturlarni internet orqali ishlatish. Siz uni kompyuterga o‘rnatmaysiz, faqat internetga ulangan holda foydalanasiz.
Misollar:
-
Gmail
-
Google Docs
-
Zoom
-
Microsoft 365
-
Dropbox
Kim foydalanadi?
-
Oddiy foydalanuvchilar
-
Tayyor dastur yechimini izlovchi kompaniyalar
Afzalliklari:
✅ Oson ishlatiladi
✅ O‘rnatish shart emas
✅ Yangilanishlar avtomatik amalga oshadi
🛠️ 2. PaaS – Platform as a Service (Xizmat sifatida platforma)
Nima?
PaaS — dasturchilar uchun mo‘ljallangan platforma bo‘lib, ular unga o‘z dasturlarini yaratish, sinash va ishga tushirish uchun foydalanadilar. Server yoki saqlash joylarini boshqarish shart emas.
Misollar:
-
Google App Engine
-
Microsoft Azure App Services
-
Heroku
Kim foydalanadi?
-
Dasturchilar
-
Software kompaniyalar
Afzalliklari:
✅ Faqat kod yozishga e'tibor qaratish mumkin
✅ Kengaytirish oson
✅ Tez rivojlanish imkoniyati
🖥️ 3. IaaS – Infrastructure as a Service (Xizmat sifatida infratuzilma)
Nima?
IaaS — bu sizga virtual serverlar, saqlash joylari va tarmoqlarni ijaraga berish. Siz operatsion tizim va dasturlarni o‘zingiz boshqarasiz, lekin uskunalarni provayder boshqaradi.
Misollar:
-
Amazon Web Services (AWS EC2)
-
Microsoft Azure
-
Google Cloud Compute Engine
Kim foydalanadi?
-
IT administratorlar
-
Texnik guruhlar
Afzalliklari:
✅ To‘liq nazorat
✅ Moslashuvchanlik
✅ Tejash imkoniyati
📊 Qisqacha solishtirish
| Xususiyat | SaaS | PaaS | IaaS |
|---|---|---|---|
| Foydalanuvchi | Oddiy foydalanuvchi | Dasturchi | IT admin, DevOps |
| Nazorat darajasi | Eng kam | O‘rtacha | Eng ko‘p |
| Misollar | Gmail, Dropbox | Heroku, Google App Engine | AWS EC2, Azure VM |
| Kim boshqaradi | Provayder | Provayder (infra), Siz (app) | Siz (OS, app), Provayder (infra) |