Shok (zarba holati / hushdan ketishga yaqin og‘ir holat) — bu organizmning qon aylanishi va kislorod yetishmovchiligi tufayli hushyorlik, qon bosimi va hayotiy funksiyalarning keskin buzilishi holatidir. Juda xavfli! Tez va to‘g‘ri yordam ko‘rsatilmasa, o‘limga olib kelishi mumkin.
🆘 Shok holatida 1-yordam:
✅ 1. Xavfsizlikni ta’minlang va jabrlanuvchini yotqizing
-
Tinch joyga olib chiqing yoki xavfli zonadan uzoqlashtiring.
-
Yotqizing va oyoqlarini 20–30 sm balandroq ko‘taring — bu qonning bosh va yurakka oqimini yaxshilaydi.
✅ 2. Nafas olish va yurak urishini tekshiring
-
Nafas olayotganini va yurak urishini tekshirib ko‘ring.
-
Agar nafas yo‘q bo‘lsa – sun’iy nafas va yurakni massaj qilishni boshlang!
✅ 3. Haroratni saqlang
-
Jabrlanuvchini iliq tuting, ustiga ko‘rpa yoki kiyim yopib qo‘ying.
-
Ammo issiqqa juda yaqinlashtirmang (masalan, isitgichga).
✅ 4. Gapirtiring, tinchlantiring
-
Jabrlanuvchini gapirtirib, tinchlantiring, qo‘rqmasligini ayting.
-
Harakat qilmasligi muhim, ayniqsa travma bo‘lsa.
✅ 5. Tibbiy yordam chaqiring
-
Tez yordam chaqiring: 103 yoki 112.
-
Holat og‘irlashsa — hayotiy ko‘rsatkichlarni doimiy nazorat qiling.
✅ 6. Agar qusayotgan bo‘lsa – yonboshiga yotqizing
-
Og‘izdagi qusindilar yo‘qotilishi uchun yon tomonga yotqiziladi.
-
Boshni yon tomonga burib qo‘ying – nafas yo‘llari ochiq bo‘lishi kerak.
🚫 NIMA QILMASLIK KERAK:
-
Jabrlanuvchini ichishga majbur qilmaslik (xususan hushsiz bo‘lsa).
-
Uni o‘z holiga tashlab ketmaslik.
-
Uni o‘tirg‘izmaslik yoki yurishga majburlamaslik.