Virtual mashinalar va konteynerlar

1. Virtual mashina (VM) nima?

Virtual mashina — bu bir kompyuter ichida yaratilgan “sun’iy” kompyuter hisoblanadi. U o‘zining operatsion tizimi (OS) va dasturlariga ega bo‘ladi, lekin aslida jismoniy kompyuter resurslarini bo‘lishadi.

• Masalan, sizning bitta kompyuteringizda Windows va Linux operatsion tizimlarini bir vaqtda ishga tushirishingiz mumkin.

• Har bir VM o‘z OS va xotirasi bilan mustaqil ishlaydi.

Afzalliklari:
✅ Xavfsizlik va izolyatsiya
✅ Har xil OS va ilovalarni bir joyda ishlatish mumkin
✅ To‘liq mustaqil muhit

Kamchiliklari:
❌ Resurs talab qilishi (CPU, xotira ko‘proq kerak)
❌ Ishga tushirish vaqti biroz ko‘proq

2. Konteyner nima?

Konteynerlar — bu yengil, tezkor va izolyatsiyalangan muhit bo‘lib, ilovani va uning barcha kerakli kutubxonalarini bitta paketda joylashtiradi. Lekin konteynerlar VM kabi to‘liq OSga ega emas, ular asosiy OS yadrosi (kernel) dan foydalanadi.

• Konteynerlar kamroq resurs talab qiladi va juda tez ishga tushadi.

• Bir xil OS ichida bir nechta konteynerlar ishlashi mumkin.

Afzalliklari:
✅ Engil va tez
✅ Ko‘p sonli ilovalarni samarali boshqarish
✅ Tez tarqatish va yangilash

Kamchiliklari:
❌ OS darajasida izolyatsiya, shuning uchun ba'zan xavfsizlik kamroq bo‘lishi mumkin
❌ Boshqa OSlarni ishlatib bo‘lmaydi (masalan, Linux konteynerini Windowsda bevosita ishlatib bo‘lmaydi)

⚙️ Docker va Kubernetes haqida

Docker

• Docker — bu konteynerlarni yaratish, jo‘natish va ishlatish uchun eng mashhur vosita.

• U ilovani va uning atrof-muhitini bir joyda paketlash (container image) imkonini beradi.

• Docker yordamida dasturchilar va tizim administratorlari ilovalarni tez va oson boshqarishlari mumkin.

Kubernetes

• Kubernetes — bu konteynerlarni klasterlarda boshqarish va avtomatlashtirish uchun platforma.

• U ko‘p sonli konteynerlarni tarqatish, monitor qilish, o‘z-o‘zini tiklash, yuk taqsimlash kabi funksiyalarni bajaradi.

• Katta hajmdagi konteyner infratuzilmasini samarali boshqarish uchun ishlatiladi.

🔍 Qisqacha taqqoslash