Xoriokartsinoma — bu juda xavfli va tez tarqaluvchi saraton turi bo'lib, u homila rivojlanishida ishtirok etadigan trofoblast hujayralaridan paydo bo'ladi. Bu saraton turi gestatsion trofoblast kasalliklari (GTK) deb ataladigan kasalliklar guruhiga kiradi, bu guruhga odatda placenta hosil qiladigan hujayralardan rivojlanadigan o'smalar kiradi.
Xoriokartsinoma normal homiladorlik, molar homiladorlik (yuborilgan tuxumning anormal bejirimlanishi) yoki abortdan keyin yuzaga kelishi mumkin.
Xoriokartsinomning turlari:
-
Gestatsion xoriokartsinoma: Bu eng keng tarqalgan shakl bo'lib, u homiladorlikdan so'ng, shu jumladan normal homiladorlik, tubdan homiladorlik yoki molar homiladorlikdan keyin rivojlanadi.
-
Nongestatsion xoriokartsinoma: Bu juda kam uchraydigan shakl bo'lib, u oldingi homiladorliksiz rivojlanadi. Bu boshqa organlarda, masalan, tuxumdonlar yoki urg'ochi jinsiy bezlarda paydo bo'lishi mumkin.
Xoriokartsimoning sabablari:
Xoriokartsinoma trofoblast hujayralaridan rivojlanadi, bu hujayralar homilaning rivojlanishini ta'minlash va placenta hosil qilish uchun javobgardir. Xoriokartsinomaning aniq sabablari to'liq aniqlanmagan, ammo bir nechta omillar kasallikning rivojlanishiga sabab bo'lishi mumkin:
-
Molar homiladorlik: Bu noaniq homiladorlik turi bo'lib, unda tuxumdonli hujayra noto'g'ri xromosomalar soniga ega bo'lib, odatda homiladorlik o'rniga kistlar to'planishini keltirib chiqaradi. Molar homiladorlikdan so'ng xoriokartsinoma rivojlanishi mumkin.
-
Oldingi homiladorlikdagi muammolar: Xoriokartsinoma ba'zan normal homiladorlikdan so'ng ham rivojlanadi, ayniqsa agar homiladorlikda muammolar bo'lgan bo'lsa, masalan, abort yoki tubdan homiladorlik.
-
Ayolning yoshi: 40 yoshdan katta bo'lgan ayollarda xoriokartsinoma rivojlanish xavfi oshadi, ayniqsa molar homiladorlikdan keyin.
-
Genetik omillar: Garchi aniq isbotlanmagan bo'lsa-da, xoriokartsinoma rivojlanish xavfini oshiradigan ba'zi genetik omillar bo'lishi mumkin.
Xoriokartsinomning alomatlari:
Xoriokartsinomning alomatlari uning o'sishini va tarqalishini joylashuviga qarab o'zgaradi. Eng keng tarqalgan alomatlar quyidagilardir:
-
Noan'anaviy qon ketishi: Bu eng keng tarqalgan alomat bo'lib, ayniqsa, yaqinda homilador bo'lgan yoki abort qilgan ayollarda uchraydi.
-
Talaq og'rig'i: Ba'zi ayollar talaqda og'riq yoki bosimni his qilishi mumkin.
-
Ko'paygan bachadon: Bachadon kattalashishi yoki shishishi mumkin, shuningdek, yirik o'sma bo'lishi mumkin.
-
Yo'tal yoki nafas qisilishi: Agar saraton o'pkaga tarqalgan bo'lsa, yo'tal, ko'krak og'rig'i yoki nafas olish qiyinlashishi kabi alomatlar paydo bo'lishi mumkin.
-
Bosh og'rig'i yoki ko'rish bilan bog'liq muammolar: Agar saraton miya yoki miyaning ayrim qismlariga tarqalgan bo'lsa, bosh og'rig'i yoki ko'rish bilan bog'liq muammolar yuzaga kelishi mumkin.
-
Charchoq va vazn yo'qotish: Ko'pgina saraton kasalliklari kabi, xoriokartsinoma ham katta vazn yo'qotish, charchoq va umuman yomon holatni keltirib chiqarishi mumkin.
Xoriokartsinomni aniqlash:
Xoriokartsinomani aniqlash uchun quyidagi testlar amalga oshiriladi:
-
Qon tahlillari (hCG darajasi): Homiladorlik paytida hosil bo'ladigan hCG (gumanar xoriogonal gonadotropin) gormoni. Homiladorlik bo'lmasa ham, hCG darajasi oshgan bo'lsa, bu xoriokartsinoma mavjudligini ko'rsatishi mumkin. Xoriokartsinoma rivojlanishini kuzatish uchun hCG darajasini muntazam ravishda tekshirib turish zarur.
-
Ultratovush tekshiruvi: Ultrasonografiya bachadonda yoki boshqa organlarda anormal massasini aniqlashga yordam beradi.
-
Biopsiya: Shubhali o'sma yoki shishdan namuna olish zarur bo'lishi mumkin, bu tashxisi tasdiqlash uchun amalga oshiriladi.
-
Kompyuter tomografiyasi (KT) yoki maqnit-rezonans tomografiyasi (MRT): Bu tasvirlash metodlari saratonning tarqalishini va boshqa organlarga, masalan, o'pkaga yoki miyaga tarqalishini aniqlashda yordam beradi.
Xoriokartsinomani davolash:
Xoriokartsinoma juda samarali davolashga javob beradi, ayniqsa, agar erta aniqlansa. Davolash quyidagi usullarni o'z ichiga olishi mumkin:
-
Himoterapiya: Bu xoriokartsinomaning asosiy davolash usuli hisoblanadi. O'sma ximioterapevtik dori-darmonlarga juda sezgir bo'lib, metotreksat va aktinomitsin D kabi preparatlar ko'pincha ishlatiladi.
-
Jarrohlik: Ba'zi holatlarda, agar o'sma bachadon yoki tuxumdonlarda lokalizatsiya bo'lsa, o'smani olib tashlash uchun jarrohlik amaliyoti amalga oshirilishi mumkin.
-
Radiatsiya terapiyasi: Agar saraton miya yoki o'pkaga tarqalgan bo'lsa, radiatsiya terapiyasi qo'llaniladi.
-
Histerektomiya: Agar saraton faqat bachadonda bo'lsa va ayol bola olishni tugatgan bo'lsa, bachadonni olib tashlash uchun histerektomiya amaliyoti o‘tkazilishi mumkin.
Xoriokartsinomaning prognozi:
Xoriokartsinomaning prognozi odatda yaxshi, ayniqsa erta aniqlangan va davolangan bo'lsa. Saraton ximioterapiyaga juda sezgir bo'lgani uchun, ko'plab ayollar hatto saraton boshqa organlarga tarqalgan taqdirda ham remissiyaga erishadi. Gestatsion xoriokartsinoma bilan bog'liq umumiy omon qolish darajasi yuqori bo'lib, to'g'ri davolash bilan 90-95% ni tashkil etadi.
Keyingi kuzatuv:
Davolashdan so'ng, kasallikning qaytishini oldini olish uchun doimiy ravishda kuzatish kerak. Bu, odatda, hCG darajalarini kuzatish va o'sma qaytishini tekshirishni o'z ichiga oladi. Agar hCG darajalari yuqori bo'lsa, vizualizatsiya tekshiruvlari ham talab qilinishi mumkin.
Qaytalanish xavfi:
Qaytalanish nisbatan kam uchraydi, ammo ular bo'lishi mumkin, ayniqsa, agar o'sma kech aniqlangan yoki davolash samarali bo'lmagan bo'lsa. Molar homiladorlik yoki xoriokartsinoma o'tkazgan ayollar kelajakdagi homiladorliklarida ko'proq kuzatib boriladi.