Jismoniy shaxs sifatida biznes yuritish (YATT)
🔹 Asosiy xususiyatlar:
-
Bitta odam nomidan ro‘yxatdan o‘tadi (oila a’zolari yordamchi bo‘lishi mumkin).
-
Ro‘yxatga olish oddiy va tez: 1 kun ichida my.gov.uz orqali.
-
Soliqlar soddaroq — odatda belgilangan stavka (faoliyatga qarab farq qiladi).
-
Yuridik manzil kerak emas (uy manzili yetarli holatlarda).
-
Moliyaviy javobgarlik – cheklanmagan: Ya'ni qarzlar yoki zararlar uchun shaxsiy mol-mulki bilan javob beradi.
🔸 Kimlar uchun qulay?
-
Tikuvchilar, sartaroshlar, kichik do‘konlar, xizmat ko‘rsatuvchilar.
-
Boshlang‘ich darajadagi, kam xarajatli va kam xodimli bizneslar uchun.
🏢 Yuridik shaxs sifatida biznes yuritish (MChJ)
🔹 Asosiy xususiyatlar:
-
Yuridik shaxs maqomiga ega: o‘zining nomi, ustavi, muhriga ega bo‘ladi.
-
Bitta yoki bir nechta tashkilotchilar tomonidan ochiladi.
-
Rasmiyroq ko‘rinadi, yirik shartnomalar uchun mos.
-
Moliyaviy javobgarlik cheklangan: Faqat MChJ mulki bilan javob beradi (shaxsiy mulkka taalluqli emas).
-
Soliq shakllari va hisobotlar murakkabroq, buxgalteriya yuritilishi kerak.
🔸 Kimlar uchun qulay?
-
Yirik loyihalar, doimiy xodim ishlatadigan bizneslar, eksport-import, davlat bilan ishlovchi firmalar.
🧾 Qisqacha solishtirma jadval:
| Mezoni | YATT (Jismoniy shaxs) | MChJ (Yuridik shaxs) |
|---|---|---|
| Ro‘yxatdan o‘tish | Oson, 1 kun | Biroz murakkabroq |
| Egasi | Bitta shaxs | 1 yoki bir nechta shaxs |
| Yuridik maqom | Yo‘q | Bor |
| Moliyaviy javobgarlik | To‘liq, shaxsiy mulk bilan | Cheklangan, faqat kompaniya mulki bilan |
| Soliq | Soddalashtirilgan | To‘liq soliq yuklamalari |
| Ustav kapitali | Talab qilinmaydi | Minimal 100 000 so‘m |
| Huquqiy manzil | Shart emas (uy manzili) | Majburiy |
| Hisobot | Oddiy | To‘liq buxgalteriya |
🤔 Qaysi biri siz uchun mos?
| Agar siz... | Tavsiya qilinadi |
|---|---|
| Yolg‘iz ishlamoqchi bo‘lsangiz | YATT |
| Faoliyatingiz soddaroq bo‘lsa (sartarosh, tikuvchi, ustaxona) | YATT |
| Rasmiy tashkilot ochmoqchi bo‘lsangiz | MChJ |
| Davlat organlari, banklar bilan ishlamoqchi bo‘lsangiz | MChJ |
| Katta biznes qilmoqchi bo‘lsangiz (savdo, ishlab chiqarish, eksport) | MChJ |