Klinik Belgilar va Simptomlar

To'satdan boshlanish tamoyili

Insultning barcha belgilari uchun umumiy va eng muhim xususiyat — to'satdan (akut) boshlanish. Bemor ko'pincha aniq aytib bera oladi: "soat 14:20 da choy ichayotgan edim, birdan piyola qo'limdan tushib ketdi".

Bu xususiyat tibbiy jihatdan mantiqiy: arteriya tiqilganda yoki yorilganda qon oqimi bir zumda to'xtaydi, va u ta'minlaydigan miya hududi darhol ishdan chiqadi. Shuning uchun belgi soniyalar yoki bir necha daqiqa ichida to'liq namoyon bo'ladi.

Musbat va manfiy belgilar

Insultda odatda manfiy belgilar (negative symptoms) kuzatiladi — ya'ni funksiyaning yo'qolishi: kuch yo'qoladi, sezgi yo'qoladi, nutq yo'qoladi, ko'rish maydonining bir qismi yo'qoladi.

Aksincha, musbat belgilar (positive symptoms) — yorug'lik chaqnashi, zigzag chiziqlar, chumoli yurgandek his, ritmik silkinish — ko'proq migren aurasi yoki epilepsiya xurujiga xos. Bu farq differensial diagnostikada muhim yo'nalish beradi.

Belgilarning bir tomonlamaligi

Miyaning har bir yarim shari tananing qarama-qarshi tomonini boshqaradi. Shu sababli bir yarim shardagi insult tananing bir tomonida belgilar beradi. Ikkala tomonda bir vaqtda paydo bo'lgan simmetrik kuchsizlik — insultga emas, ko'proq orqa miya kasalligi, polinevropatiya yoki metabolik holatga xos (istisno: bazilyar arteriya tiqilishi).

FAST qoidasi

FAST — insultni bir daqiqa ichida aniqlashga imkon beradigan xalqaro qoida. U tibbiy ma'lumotga ega bo'lmagan har qanday odam qo'llashi uchun mo'ljallangan.

F — Face (Yuz)

• Nima qilish kerak: odamdan tabassum qilishni yoki tishlarini ko'rsatishni so'rang.
• Nimaga qarash kerak: tabassum assimetrikmi? Yuzning bir tomoni osilib qolganmi? Og'iz burchagi bir tomonga tortilganmi? Burun-lab burmasi bir tomonda silliqlanganmi?
• Muhim nuance: insultda odatda faqat yuzning pastki qismi shikastlanadi — bemor peshonasini burishtira oladi va ko'zini yuma oladi. Agar peshona ham falaj bo'lsa (ko'z yumilmasa), bu ko'proq Bell falajligi (periferik yuz nervi falaji) belgisi.

A — Arms (Qo'llar)

• Nima qilish kerak: odamdan ikkala qo'lini oldinga cho'zib, kaftlarini yuqoriga qaratib 10 soniya ushlab turishni so'rang (ko'zlari yumuq bo'lsa yaxshiroq).
• Nimaga qarash kerak: bir qo'l pastga tushib ketyaptimi yoki ichkariga burilyaptimi (pronator drift)? Ikkala qo'lni bir xil balandlikda ushlay olmayaptimi?
• Qo'shimcha: oyoqlar uchun ham xuddi shunday sinov mavjud — yotgan holatda oyoqni 30 gradus ko'tarib 5 soniya ushlab turish.

S — Speech (Nutq)

• Nima qilish kerak: oddiy jumlani takrorlashni so'rang, masalan: "Bugun havo ochiq". Yoki atrofdagi buyumlarning nomini aytishni so'rang (soat, kalit, ruchka).
• Nimaga qarash kerak: nutq tushunarsizmi (dizartriya)? So'z topa olmayaptimi yoki noto'g'ri so'z ishlatyaptimi (afaziya)? Sizning gapingizni tushunyaptimi?
• Muhim: bemor gapira olsa ham tushunmasligi mumkin (Wernicke afaziyasi) — u ravon, lekin ma'nosiz gapiradi va sizning ko'rsatmangizni bajara olmaydi.

T — Time (Vaqt)

• Darhol 103 ga qo'ng'iroq qiling — hatto belgi biroz yengillashsa ham.
• Belgilar boshlangan aniq vaqtni yozib qo'ying yoki eslab qoling. Bu tromboliz va trombektomiya qarorlari uchun eng muhim ma'lumot.
• Agar aniq vaqt noma'lum bo'lsa — bemor oxirgi marta sog'lom ko'rilgan vaqtni (last known well) ayting.

F — Yuz A — Qo'llar S — Nutq T — Vaqt / 103 BE — Muvozanat va Ko'rish

BE-FAST kengaytmasi

BE-FAST — klassik FAST ga ikkita muhim element qo'shilgan kengaytirilgan versiya. U aynan FAST ning eng katta zaifligini — orqa qon aylanish (vertebrobazilyar) insultlarini o'tkazib yuborish muammosini hal qiladi.

B — Balance (Muvozanat)

• To'satdan muvozanatning yo'qolishi, koordinatsiya buzilishi.
• Yurishda bir tomonga og'ish, mast odamdek qadam tashlash (ataksik yurish).
• Kuchli, to'satdan boshlangan bosh aylanishi (vertigo) — ayniqsa u ko'ngil aynishi va qusish bilan birga bo'lsa.
• O'tirgan holatda ham gavdani ushlab tura olmaslik (trunkal ataksiya) — bu ayniqsa xavotirli belgi.

E — Eyes (Ko'zlar)

• To'satdan ko'rishning yo'qolishi — bir ko'zda yoki ikkala ko'zda.
• Ko'rish maydonining yarmi yo'qolishi (gemianopsiya) — bemor ko'pincha buni sezmaydi va faqat narsalarga urila boshlaganda ma'lum bo'ladi.
• Ikkilanib ko'rinish (diplopiya) — miya sopidagi ko'z harakati nervlari yadrolarining shikastlanishi.
• Bir ko'zda "parda tushgandek" vaqtinchalik ko'rlik (amaurosis fugax) — karotid arteriya kasalligining muhim belgisi.

Miyacha insultini vestibulyar nevritdan ajratish

Shifokorlar bu ikkalasini ajratish uchun HINTS tekshiruvidan foydalanadi (Head Impulse, Nystagmus, Test of Skew). Oddiy odam uchun esa muhim qoida: agar bosh aylanishi bilan birga yurishning imkonsizligi, ikkilanib ko'rinish, nutq buzilishi yoki bir tomonlama uvishish bo'lsa — bu insult deb qaralishi kerak.

Asosiy nevrologik belgilar

Insult qaysi miya hududini shikastlaganiga qarab turli xil belgilar beradi. Quyida asosiy nevrologik simptomlar va ularning tibbiy nomlari keltirilgan.

Afaziya turlari

Afaziya (yun. a- — yo'q, phasis — nutq) insult bemorlarining taxminan uchdan bir qismida uchraydi va eng ko'p ijtimoiy izolyatsiyaga olib keladigan asorat hisoblanadi.

• Broka afaziyasi (ekspressiv, notekis) — bemor tushunadi, lekin gapira olmaydi. Nutq qiyinchilik bilan, qisqa, telegraf uslubida ("suv... ichmoq..."). Bemor o'z kamchiligini biladi va bundan qattiq iztirob chekadi. Ko'pincha o'ng qo'l falajligi bilan birga keladi.
• Wernicke afaziyasi (retseptiv, ravon) — bemor ravon gapiradi, lekin gaplari ma'nosiz, so'zlar noto'g'ri (parafaziya). U boshqalarni tushunmaydi va o'z xatosini sezmaydi. Bu ba'zan psixiatrik holat deb noto'g'ri baholanadi.
• Global afaziya — ham tushunish, ham gapirish buzilgan. Odatda katta hajmli chap MCA insultida.
• Kondukt (o'tkazuvchi) afaziya — tushunish va nutq nisbatan saqlangan, lekin takrorlash buzilgan.

Neglekt sindromi

Neglekt (e'tibordan chetlashtirish) — o'ng yarim shar insultining o'ziga xos va ko'pincha e'tibordan chetda qoladigan belgisi. Bemor chap tomondagi fazoni "ko'rmaydi":

• Likopchaning faqat o'ng yarmidagi ovqatni yeydi.
• Yuzining faqat o'ng tomonini yuvadi, faqat o'ng tomonini taraydi.
• Soatni chizganda barcha raqamlarni o'ng tomonga to'playdi.
• Chap tomondan kelgan odamni sezmaydi, chap tomondagi eshik kesakisiga urilib ketadi.

Neglekt ko'rish bilan bog'liq emas — bu e'tibor (attention) buzilishi. Bemorning ko'zi ko'radi, lekin miya bu ma'lumotni qayta ishlamaydi. Neglekt reabilitatsiya natijasini sezilarli yomonlashtiradigan omil hisoblanadi.

Chap va o'ng yarim shar insultlarining farqi

Miyaning ikki yarim shari funksional jihatdan simmetrik emas. Shu sababli chap va o'ng yarim shar insultlari butunlay boshqacha klinik manzara beradi.

Amaliy jihat: o'ng yarim shar insulti bo'lgan bemorlar ko'pincha "men sog'lomman" deb turib ketishga urinadi va shu sababli yiqilib jarohat oladi. Chap yarim shar bemorlari esa gapira olmagani uchun og'riq yoki noqulaylikni ayta olmaydi — bu ham alohida e'tibor talab qiladi.

Qon tomir sindromlari

Miyaning har bir arteriyasi ma'lum bir hududni ta'minlaydi. Shuning uchun belgilar to'plamiga qarab qaysi tomir tiqilganini taxmin qilish mumkin — bu tez yordam va shoshilinch bo'lim uchun juda qimmatli ma'lumot.

O'rta miya arteriyasi (MCA) sindromi

MCA (a. cerebri media) — eng ko'p tiqiladigan arteriya, barcha ishemik insultlarning katta qismini tashkil qiladi. U miya yarim sharining lateral (yon) yuzasini ta'minlaydi.

• Kontralateral gemiparez — yuz va qo'lda oyoqqa qaraganda kuchliroq (chunki oyoq vakili miyaning medial yuzasida joylashgan).
• Kontralateral gemianesteziya — xuddi shunday taqsimotda.
• Afaziya — agar dominant (chap) yarim shar bo'lsa.
• Neglekt va anozognoziya — agar nodominant (o'ng) yarim shar bo'lsa.
• Gomonim gemianopsiya va ko'zlarning shikastlangan yarim shar tomoniga qarab og'ishi (gaze deviation).
• Malign MCA infarkti — MCA ning to'liq tiqilishida katta hajmli shish rivojlanadi va bu hayot uchun xavfli holat.

Oldingi miya arteriyasi (ACA) sindromi

ACA (a. cerebri anterior) miya yarim sharining medial (ichki) yuzasini ta'minlaydi. Nisbatan kam uchraydi.

• Kontralateral gemiparez — oyoqda qo'lga qaraganda kuchliroq (MCA ga teskari taqsimot).
• Abuliya — tashabbussizlik, harakat va nutqning kamayishi, befarqlik.
• Peshona bo'lagi belgilari: siydik tuta olmaslik, ushlash refleksi (grasp reflex), ijtimoiy tormozlanishning yo'qolishi.
• Transkortikal motor afaziya — chap tomonda.

Orqa miya arteriyasi (PCA) sindromi

PCA (a. cerebri posterior) ensa bo'lagi, talamus va chakka bo'lagining pastki qismini ta'minlaydi.

• Kontralateral gomonim gemianopsiya — makula saqlanishi bilan (macular sparing) — eng xarakterli belgi.
• Falajlik odatda bo'lmaydi — bu PCA sindromining muhim farqi.
• Aleksiya agrafiyasiz — bemor yoza oladi, lekin o'zi yozganini o'qiy olmaydi (chap PCA).
• Talamus jalb bo'lsa: og'riqli sezgi sindromi (Dejerine-Roussy), xotira buzilishi.
• Anton sindromi — ikki tomonlama ensa infarktida ko'rlik, lekin bemor buni inkor qiladi.

Vertebrobazilyar (orqa qon aylanish) sindromi

• "5 D" belgilari: dizartriya, disfagiya, diplopiya, dizekvilibrium (muvozanatsizlik), dizziness (bosh aylanishi).
• Ikki tomonlama yoki almashinuvchi (kryuk) belgilar — bir tomonda yuz, boshqa tomonda tana.
• Nistagm, ataksiya, hushning buzilishi.
• Bazilyar arteriya tiqilishi — davolanmaganda o'lim darajasi 80% dan yuqori, shoshilinch trombektomiya talab qiladi.

Lakunar sindromlar

Lakunar insultlar miyaning chuqur qismidagi kichik penetrant arteriyalar tiqilishi natijasida yuzaga keladi. Ular barcha ishemik insultlarning taxminan chorak qismini tashkil qiladi. Ularning o'ziga xosligi — po'stloq belgilari (afaziya, neglekt, gemianopsiya) bo'lmaydi.

Miya sopi sindromlari

Miya sopi (truncus cerebri) — hayotiy muhim markazlar (nafas olish, yurak faoliyati, hushni saqlash) joylashgan hudud. Bu yerdagi kichkina o'choq ham og'ir oqibatga olib keladi.

Wallenberg sindromi (lateral medullar sindrom)

Bu — orqa pastki miyacha arteriyasi (PICA) yoki vertebral arteriya tiqilishida uzunchoq miyaning lateral qismi shikastlanishi. Klassik va tez-tez uchraydigan miya sopi sindromi:

• Ipsilateral (o'sha tomonda): yuzda og'riq va harorat sezgisining yo'qolishi, Horner sindromi (qovoqning osilishi, qorachiqning torayishi, terlashning kamayishi), ataksiya, nistagm.
• Kontralateral (qarama-qarshi tomonda): tanada va oyoq-qo'llarda og'riq va harorat sezgisining yo'qolishi — tegishli sezgi va kuch saqlanadi.
• Bulbar belgilar: og'ir disfagiya, ovozning bo'g'iqlashishi (disfoniya), hiqichoq (ba'zan bir necha kun davom etadi).
• Muhim: falajlik bo'lmaydi — shu sababli bu sindrom FAST bo'yicha o'tkazib yuborilishi mumkin.

"Locked-in" sindromi (ichkarida qulflangan sindrom)

Bazilyar arteriyaning ko'prik (pons) qismidagi tiqilishida yuzaga keladigan eng og'ir holatlardan biri:

• Bemor to'liq hushida va atrofni to'liq anglaydi.
• Lekin butun tanasi falaj — gapira olmaydi, harakat qila olmaydi.
• Saqlanadigan yagona harakat — vertikal ko'z harakati va ko'z pirpiratish.
• Bu holat ba'zan koma yoki vegetativ holat deb noto'g'ri baholanadi — bu bemor uchun dahshatli vaziyat. Aloqa ko'z pirpiratish orqali o'rnatiladi ("ha" — bir marta, "yo'q" — ikki marta).

Boshqa miya sopi sindromlari

• Weber sindromi — o'rta miya: ipsilateral III nerv falaji (qovoq osilishi, ko'z tashqariga qaragan) + kontralateral gemiparez.
• Millard-Gubler sindromi — ko'prik: ipsilateral VI va VII nerv falaji + kontralateral gemiparez.
• Yuqori bazilyar (top of the basilar) sindromi — ko'rish gallyutsinatsiyalari, xotira buzilishi, ko'z harakatining vertikal buzilishi.

NIHSS shkalasi

NIHSS (National Institutes of Health Stroke Scale — Milliy Sog'liqni Saqlash Institutlari Insult Shkalasi) — insultning og'irligini standart, takrorlanadigan tarzda o'lchash uchun butun dunyoda qabul qilingan asosiy vosita.

Shkalaning tuzilishi

NIHSS 11 ta elementdan iborat (ba'zi elementlar bir necha qismga bo'lingani uchun jami 15 ta baholash punkti). Umumiy ball 0 dan 42 gacha.

Og'irlik darajalari

NIHSS ning cheklovlari

• Shkala chap yarim shar insultlariga "og'irroq" ball beradi, chunki afaziya uchun 3 ballgacha ajratilgan. O'ng yarim shar insultlari, hatto katta bo'lsa ham, past ball olishi mumkin.
• Orqa qon aylanish insultlari (miya sopi, miyacha) past NIHSS ball beradi — masalan, bazilyar tiqilish boshlanishida NIHSS 2-3 ball bo'lishi mumkin, lekin holat hayot uchun o'ta xavfli.
• Shu sababli AHA/ASA 2026 ko'rsatmasi bo'yicha tromboliz qarorida NIHSS ballning past bo'lishi o'z-o'zidan istisno mezoni emas — nogironlikka olib keladigan har qanday yetishmovchilik davolash uchun asos bo'la oladi.

Insult imitatorlari (stroke mimics)

Shoshilinch bo'limga "insult" shubhasi bilan keltirilgan bemorlarning taxminan 20-30% ida aslida boshqa kasallik aniqlanadi. Bu holatlar insult imitatorlari deb ataladi.

"Chameleon" — teskari xato

Imitatorlarning teskarisi ham mavjud: insult xameleonlari (stroke chameleons) — bu haqiqiy insult, lekin u boshqa kasallikka o'xshab namoyon bo'ladi va shu sababli o'tkazib yuboriladi. Masalan:

• Faqat chalkashlik yoki deliriy bilan namoyon bo'lgan insult (ayniqsa keksalarda).
• Izolyatsiyalangan vertigo — miyacha insulti "vestibulyar nevrit" deb baholanadi.
• Tutqanoq bilan boshlangan insult.
• Faqat ko'krak og'rig'i yoki hansirash — aorta dissektsiyasi fonidagi insult.
• Yosh bemorlarda bo'yin og'rig'i bilan boshlangan arteriya dissektsiyasi.

Maxsus holatlar

Ayollarda insult belgilari

Ayollarda klassik FAST belgilaridan tashqari nostandart belgilar ko'proq uchraydi, bu esa tashxisning kechikishiga olib keladi:

• Umumiy holsizlik, hansirash, hushdan ketish.
• Ko'ngil aynishi va qusish.
• To'satdan chalkashlik, dezorientatsiya, xotira buzilishi.
• Kuchli bosh og'rig'i, ajitatsiya, hissiy nomutanosiblik.
• Homiladorlik va tug'ruqdan keyingi davr — insult xavfi oshgan davr (preeklampsiya, HELLP, venoz sinus trombozi).

Ayollarda insultdan o'lim ko'rsatkichi erkaklarga qaraganda yuqori — bu qisman uzoq umr ko'rish, qisman esa tashxisning kechikishi bilan bog'liq.

Keksalarda insult

• Belgilar ko'pincha noaniq: chalkashlik, yiqilish, umumiy holsizlik, ishtaha yo'qolishi.
• Mavjud demensiya insult belgilarini "yashirishi" mumkin.
• Ko'p dorilar qabul qilish (polifarmatsiya) klinik manzarani chalkashtiradi.
• Keksa yosh o'z-o'zidan tromboliz uchun kontrendikatsiya emas — 80 yoshdan katta bemorlar ham davolashdan foyda oladi.

Uyquda yuz bergan insult (wake-up stroke)

Insultlarning taxminan 14-25% i bemor uyg'onganda aniqlanadi. Bunday holatda belgilar boshlangan aniq vaqt noma'lum bo'ladi.

• Ilgari bunday bemorlar tromboliz uchun mos emas deb hisoblanardi.
• Hozir DWI-FLAIR nomuvofiqligi (MRT da DWI da o'choq bor, lekin FLAIR da hali ko'rinmaydi) yoki perfuzion tanlov asosida bunday bemorlarni ham davolash mumkin.
• WAKE-UP tadqiqoti (2018) MRT bo'yicha tanlangan bemorlarda trombolizning foydali ekanini ko'rsatdi.
• Amaliy qoida: "oxirgi marta sog'lom ko'rilgan vaqt" (last known well) — bu bemor uxlashga yotgan vaqt hisoblanadi.

Yoshlarda insult

• Insultlarning 10-15% i 50 yoshgacha bo'lganlarda uchraydi.
• Ko'proq sabablar: arteriya dissektsiyasi (bo'yin travmasi, chiropraktika, sport), PFO orqali paradoksal emboliya, vaskulit, trombofiliya, giyohvand moddalar (kokain, amfetamin).
• Yosh bemorlarda insult ko'pincha "migren", "stress" yoki "charchoq" deb baholanadi — bu tashxisning kechikishining asosiy sababi.

Subaraxnoidal qon quyilish (SAH) belgilari

SAH — insultning alohida, o'ta xavfli turi bo'lib, u odatda miya anevrizmasining yorilishi natijasida yuzaga keladi. Uning klinik manzarasi ishemik insultdan sezilarli farq qiladi.

Xarakterli belgilar

• "Hayotdagi eng kuchli bosh og'rig'i" (worst headache of life) — momaqaldiroqdek to'satdan boshlanadi (thunderclap headache), soniyalar ichida maksimal darajaga yetadi. Bu SAH ning eng klassik belgisi.
• Meningeal belgilar: ensa mushaklarining tarangligi (bo'yinni ko'krakka egib bo'lmaydi), Kernig va Brudzinski belgilari — odatda 6-24 soatdan keyin paydo bo'ladi.
• Fotofobiya — yorug'likdan qo'rqish, ko'zni yumib yotishga intilish.
• Ko'ngil aynishi va qusish — ko'pincha kuchli va takroriy.
• Hushning to'satdan yo'qolishi — bemorlarning yarmigacha qismida bosh og'rig'i boshlanishida hushdan ketadi.
• Tutqanoq — boshlanishida uchrashi mumkin.
• To'r pardaga qon quyilishi (Terson sindromi).

Ogohlantiruvchi ("sentinel") bosh og'rig'i

Bemorlarning taxminan 10-40% ida katta yorilishdan kunlar yoki haftalar oldin kichik ogohlantiruvchi qon quyilish bo'ladi. U o'tkir, g'ayrioddiy bosh og'rig'i bilan namoyon bo'ladi va ko'pincha "migren" yoki "sinusit" deb baholanadi. Bu belgini tanib olish hayot saqlaydi.

Miya ichi qon quyilishi (ICH) belgilari

ICH ishemik insultdan quyidagi jihatlar bilan farqlanadi (lekin bu farqlar tashxis qo'yish uchun yetarli emas — faqat KT ajrata oladi):

• Belgilar ko'pincha bir necha daqiqa-soat ichida bosqichma-bosqich kuchayadi (gematoma kengayishi).
• Kuchli bosh og'rig'i, qusish — kalla ichi bosimining ko'tarilishi hisobiga.
• Hushning tez pasayishi.
• Juda yuqori arterial bosim (ko'pincha sistolik >180 mm sim. ust.).

Nima qilish va nima qilmaslik kerak

Darhol qilish kerak

1. 103 ga qo'ng'iroq qiling. Dispetcherga "insultga shubha qilaman" deb aniq ayting — bu maxsus brigada yuborilishiga va kasalxonaning oldindan ogohlantirilishiga yordam beradi.
2. Vaqtni qayd eting. Belgilar boshlangan aniq soat va daqiqani yozib qo'ying. Agar noma'lum bo'lsa — bemor oxirgi marta normal ko'rilgan vaqtni.
3. Bemorni xavfsiz holatga keltiring. Yon tomoniga yotqizing (yutish buzilgan bo'lsa aspiratsiyani oldini oladi), boshini 15-30 gradus ko'taring.
4. Kiyimni bo'shating. Yoqa, kamar, galstukni yeching, xonani shamollating.
5. Dorilar ro'yxatini tayyorlang. Ayniqsa qon suyultiruvchilar (varfarin, apiksaban, rivaroksaban, aspirin) — bu tromboliz qarorida hal qiluvchi.
6. Bemor yonida qoling va holatining o'zgarishini kuzating.

Qat'iyan qilmaslik kerak

Tez yordamga aytiladigan ma'lumotlar

• Belgilar boshlangan aniq vaqt.
• Qanday belgilar bor va ular qanday boshlangani.
• Bemorning yoshi va surunkali kasalliklari (diabet, gipertenziya, aritmiya).
• Qabul qilayotgan dorilar, ayniqsa antikoagulyantlar va ularning oxirgi qabul vaqti.
• Yaqinda o'tkazilgan operatsiyalar, jarohatlar yoki qon ketishlar.
• Oldingi insult yoki TIA anamnezi.

Xulosa

Insult belgilarini tanib olish — bu murakkab tibbiy mahorat emas, balki bir daqiqada o'rganish mumkin bo'lgan ko'nikma. FAST va uning kengaytirilgan shakli BE-FAST holatlarning katta qismini qamrab oladi, ammo eng muhim qoida oddiy: har qanday to'satdan paydo bo'lgan nevrologik belgi — insult deb qaralishi kerak, aksi isbotlanmaguncha.

Shifokorlar uchun belgilar to'plami qaysi tomir tiqilganini va o'choqning joylashuvini taxmin qilish imkonini beradi, NIHSS esa og'irlikni obyektiv o'lchaydi va davolash qarorlariga asos bo'ladi. Lekin oddiy odam uchun eng muhim xulosa bitta: shubha qilsangiz — darhol 103 ga qo'ng'iroq qiling. Xato qilishdan qo'rqmang — insultni o'tkazib yuborish, xato ogohlantirishdan ming marta xavfliroq.

Ko'p Beriladigan Savollar